Voldoende voedsel in 2050 is mogelijk, als...

Om in 2050 alle 9 miljard monden te kunnen voeden, moet de wereldwijde landbouwopbrengst tegen die tijd zijn verdubbeld. Met de huidige landbouwmethodes zou daarvoor nog een miljard hectare land ontgonnen moeten worden (de oppervlakte van China), bovenop het huidige landbouwareaal. Maar als we de landbouw beter verdelen over rijke en arme landen, en kennis en technologie meer gaan delen, is het scenario minder dramatisch. Dan is maar eenvijfde van die hoeveelheid extra land nodig, komt daarbij slechts eenderde van de hoeveelheid koolstofdioxide vrij, en is er 10 procent minder bemesting nodig. En dat alles zonder dat we ons dieet hoeven aan te passen. De Amerikaanse ecoloog David Tilman schrijft hierover deze week in de Proceedings of the National Academy of Sciences.

Dat er wereldwijd steeds meer voedsel nodig is, komt niet alleen doordat de wereldbevolking groeit. Het komt ook doordat mensen gemiddeld steeds rijker worden, en rijken eten meer calorieën en meer eiwit dan armen. Voor het produceren van dierlijk eiwit (met name vlees) is naar verhouding veel meer landbouwgrond nodig dan voor het produceren van graangewassen. Voorstellen om het voedselvraagstuk op te lossen, richten zich dan ook vaak op de dieetkeuze van mensen: we zouden minder vlees moeten eten. Tilman vindt dat ook, maar vreest dat het niet realistisch is. Hij concentreerde zich daarom in zijn berekeningen op het efficiënter maken van de landbouw. Tilman is een van de grondleggers van de huidige biodiversiteitsmodellen. Vorig jaar kreeg hij de Heinekenprijs van de KNAW.

Tilman gebruikte de landencijfers die VN-landbouworganisatie FAO verzamelde tussen 1961 en 2007. Hij analyseerde de relaties tussen bruto nationaal product, calorieconsumptie, eiwitconsumptie, landbouwareaal, gebruik van meststoffen en gebruik van moderne landbouwtechnieken. Ook onderzocht hij hoe die laatste twee factoren de opbrengst van ‘marginaal land’ kunnen verbeteren. Dat is landbouwgrond die weliswaar is ontgonnen, maar nu nog weinig opbrengt of zelfs braak ligt.

Aalleen al het delen van kennis en technologie zou de opbrengst van marginaal land in ontwikkelingslanden met 40 procent kunnen vergroten. Met betere bemesting is volgens Tilman nog veel meer winst te boeken. Hij ziet intensivering van landbouw in ontwikkelingslanden als de enige optie. Wel moeten die landen extra landontginning waar mogelijk vermijden. Daardoor komt namelijk extra koolstofdioxide in de atmosfeer en vermindert de biodiversiteit; beide factoren gaan op den duur ten koste van de landbouwopbrengst.

    • Nienke Beintema