iTunes voor films: ultravioletvideo's

Films kijken doen steeds meer mensen thuis op de pc of tv, via online videodiensten.

Maar, die video’s kun je niet delen of kijken op je telefoon. Met de UV film kan dat wel.

Het is een mager begin, maar het is een begin. De films Horrible Bosses en Green Lantern zijn de eerste twee titels die verkocht worden als ‘Ultraviolet’-films. Ultraviolet (UV) is het antwoord van de Hollywoodstudio’s op het grote aanbod aan online videodiensten waaruit de verwende Amerikaanse filmliefhebber kan kiezen. Technologiebedrijven als Apple, Google, Amazon en Microsoft bouwen webdiensten die rechtstreeks films leveren aan smartphones, tablet-pc’s, spelcomputers en tv’s met internetverbinding.

Als je op al deze apparaten video kunt streamen (kijken via internet), waarom zou je dan nog de dvd kopen? Zeker als je er een goedkoop abonnement op een all you can watch-dienst bij neemt.

De inkomsten uit dvd-verkopen kelderen al jaren – wat er aan Blu-ray-schijven wordt verkocht, weegt daar niet tegenop. Maar Mitch Singer van Sony Pictures Entertainment wil niet over dalende inkomsten praten. Hij is blij. Verrukt zelfs: negen jaar werkte hij aan een gezamenlijk antwoord op filmpiraten die de filmstudio’s miljarden aan omzet kostten. „We hebben roerige jaren meegemaakt en daar hebben we van geleerd. De generatie die alles op dvd kocht en internet vooral ingewikkeld vindt, maakt plaats voor digitale consumenten. Mensen tussen de 15 en 34 jaar willen vrijheid, draagbaarheid, de mogelijkheid om video’s online te delen. En het mooie is: daar hebben ze extra geld voor over. Wij kunnen ze die extra waarde bieden.”

Mitch Singer bouwde als technisch directeur bij Sony een consortium met andere filmstudio’s en elektronicafabrikanten. Zij bedachten de online opvolger van de dvd en Blu-ray en doopten die Ultraviolet. Wie zo’n UV-film op schijf koopt, krijgt ook de rechten om de film via internet te bekijken op tablet-pc’s en telefoons. Singer demonstreert zijn eigen Ultraviolet-kluisje: „Ik kan mijn films met vijf anderen delen, net zoals ik een dvd zou uitlenen.” Die kijkers moeten zich dan wel – gratis – bij uvvu.com inschrijven.

Singers kantoor staat in Culver City, vlakbij Hollywood, en kijkt uit over de filmstudio’s waar sinds de jaren twintig films en later tv-programma’s worden genomen. Bekende spelshows als Jeopardy en Wheel of Fortune komen hier vandaan. Maar veel van de achttien studiovloeren staan leeg; in 2010 produceerden de grote Amerikaanse studio’s maar 141 films – in 2006 waren het er nog ruim 200. De rood-witte auto uit de film Ghost Busters staat in een stil straatje geparkeerd, wachtend op een nieuw promotiefeestje.

Hollywood was altijd de plek die bepaalde wat er met films gebeurde, in samenspraak met de elektronicafabrikanten die hun tv’s en videoapparatuur aanpasten op formaten als vhs, dvd en Blu-Ray. Maar de filmstudio’s raakten het initiatief kwijt. Eerst aan internetpiraten, die massaal gekopieerde films verspreidden. Daarna namen technologiebedrijven uit Silicon Valley en Seattle de touwtjes in handen: ze bouwden hun eigen winkels voor digitale media, die alleen samenwerken met eigen hardware en software.

Apple bewees als eerste dat mensen bereid waren te betalen voor digitale media – zolang het aanbod goed en betrouwbaar is en het ‘ecosysteem’ werkt: een liedje dat je in de iTunes Store koopt, speelt op alle andere Apple-apparaten, via het thuisnetwerk en via de iCloud (een webdienst die je bestanden opslaat). Soortgelijke alternatieven zijn er van Amazon, dat het boekenaanbod uitbreidde met film en muziek. Of van Google, dat YouTube overnam en met Android de smartphonemarkt leidt. Ook Microsoft hoopt met Xbox en Zune-winkel de huiskamer te veroveren.

Sony, vreemd genoeg, worstelt nog met zijn internetformule. Terwijl het bedrijf alle ingrediënten in huis heeft: het maakt tv’s, spelcomputers, telefoons en bezit film- en muziekmaatschappijen. Maar Sony blunderde met kopieerbeveiligingen en veranderde zijn digitale aanbod te vaak – dit jaar werd ook nog het PlayStation-netwerk gekraakt.

Mitch Singer: „We hebben geleerd van onze fouten en kiezen voor een open systeem dat samenwerkt met alle partijen die dat willen.” Dat is de les die de filmstudio’s leerden van de platenindustrie: voorkom dat één partij (te weten Apple) te machtig wordt en zo de prijzen kan bepalen. Verdeel en heers, is het motto.

Ultraviolet is bedoeld voor individuele filmtitels. Maar de consument is al gewend aan onbeperkte videobronnen. Via illegale downloads, of via YouTube. Maar ook via Netflix, de videodienst die voor 8 dollar per maand toegang geeft tot een grote bibliotheek aan oudere films en tv-series. Er is geen hinderlijke beperking zoals bij video on demand, waarbij je films binnen 30 dagen moet bekijken, gedurende maximaal 24 uur.

Netflix hielp eerst de Amerikaanse videotheken om zeep door onbeperkt en boetevrij dvd’s uit te lenen via de post. Daarna kwam de streaming-dienst die nu 25 miljoen klanten telt in de VS, Canada en Latijns-Amerika. Groot-Brittannië en Ierland volgen binnenkort.

Netflix is een technologiebedrijf dat de manier waarop we films kijken radicaal verandert. „We zijn echte geeks”, zegt woordvoerder Steve Spencer in het hoofdkantoor van Netflix in San Jose. „Onze algoritmes analyseren je kijkpatroon en stellen een persoonlijk menu samen.” Zo vist elke klant automatisch zijn persoonlijke pareltjes uit de grote database.

Netflix heeft net de ergste maanden uit zijn 11-jarige geschiedenis achter de rug. Het bedrijf wil de verlieslijdende dvd-tak splitsen van het online aanbod en bedacht een andere naam – Qwikster. Prompt haakten 800.000 klanten af en kelderde de beurswaarde. Het was een kapitale vergissing die snel werd teruggedraaid, zegt Spencer. „We hebben de kracht van ons eigen merk onderschat.”

Volgens Spencer is Hollywood blij met Netflix: „We hebben een team in Beverly Hills dat cheques uitschrijft voor tienduizenden licenties – daar houden de studio’s van. Netflix is een extra afzetmarkt voor hun oude catalogus. Een sitcom als Seinfeld kunnen ze misschien slijten aan een tv-zender, maar dat geldt niet voor langere tv-drama’s als Mad Men, waarvan wij de eerste vier seizoenen hebben.” Recente seizoenen zijn voorbehouden aan herhaaldiensten als Hulu, de Amerikaanse variant op Uitzending Gemist.

In navolging van Netflix werken meer bedrijven aan zo’n zogeheten all you can watch- aanbod. Kan Ultraviolet iets toevoegen aan die overvloed aan streaming films? Scott Smyers, een expert in digitale media uit San Jose, denkt van wel. Smyers leidde de DLNA-groep, die een digitaal formaat creëerde waarmee tv’s en pc’s beter samenwerken. „Dat was in de tijd dat Microsoft alles domineerde. Nu is Apple het nieuwe Microsoft. Met één verschil: iedereen houdt van Apple.”

Vooralsnog bouwt Apple, net als Amazon, onverstoorbaar door aan zijn eigen digitale wereld waarin klanten hopelijk gevangen raken naarmate ze meer films, muziek en boeken kopen. Ook Disney – via wijlen Steve Jobs gelieerd aan Apple – ziet niets in Ultraviolet.

Smyers: „Elke partij bouwt haar eigen cloud. Maar een gezamenlijke standaard stimuleert de omzet. Vergelijk het met de sms-diensten die eerst maar bij één provider werkten: toen die barrière verdween en je met iedereen kon sms’en, explodeerde de sms-omzet.”

De eerste UV-compatibele films kosten in de VS zo’n 20 dollar. Ook in Nederland, zegt brancheorganisatie Dutch Media Hub, wordt de introductie van UV onderzocht. Maar voordat de afkorting ‘UV’ net zo bekend is als ‘dvd’ moeten er nog veel technische drempels genomen worden. En vooral: er moeten veel meer UV-titels verschijnen. Want van een leeg kluisje wordt niemand blij.