Falen supercomité VS doet Obama geen pijn

Het supercomité van het Amerikaanse Congres faalt. Automatische bezuinigingen op linkse en rechtse hobby’s volgen. Republikeinen en Democraten willen alles liever dan elkaar wat gunnen.

Verlamd en diep verdeeld gaat Washington het laatste jaar voor de presidentsverkiezingen in. Een comité van zes Democratische en zes Republikeinse Congresleden heeft gisteren, twee dagen voor het verstrijken van de deadline, laten weten dat het niet gelukt is een gezamenlijk plan te maken om de staatsschuld te verminderen.

Dit zogeheten ‘supercomité’ werd beschouwd als een laatste kans om de politieke impasse te doorbreken. Toch gaf vrijwel niemand in Washington de commissie een kans van slagen. Democraten willen de staatsschuld gedeeltelijk aflossen door extra belastingen voor de rijken. Republikeinen zijn daar mordicus tegen. Hun oplossing: bezuinigen op de sociale voorzieningen.

Het supercomité was het resultaat van een diep politiek conflict afgelopen zomer over precies deze afweging tussen belastingverhogingen en bezuinigingen. De aanleiding was toen het verhogen van het schuldenplafond, nodig om de regering te laten functioneren. Democraten waren voor verhoging, de Republikeinen – niet bereid president Obama te helpen én van nature tegen een grotere overheid – weigerden, tenzij ze forse bezuinigingen in ruil kregen.

Die impasse werd na onderhandelingen tussen Obama en leiders van beide partijen doorbroken door de vondst van het supercomité.

Het comité moest de staatsschuld met minstens 1,2 biljoen dollar terugdringen. Dat is nog geen 10 procent van de Amerikaanse schuld, die is opgelopen tot 15 biljoen dollar (ofwel 15.000 miljard dollar). Lukte dat niet, dan zou het Congres zichzelf ‘straffen’: vanaf 2013, het jaar na de verkiezingen, zullen er automatisch bezuinigingen volgen, met een totale waarde van een biljoen dollar.

De automatische bezuinigingen zijn zo opgesteld dat de voorkeuren van zowel de Democraten als de Republikeinen geraakt worden. Naast bezuinigingen bij Defensie wordt ook gesneden in het budget van grensposten, gevangenissen, politiebureaus en brandweerkazernes.

De commissie riep de afgelopen maanden tientallen deskundigen op om te bespreken waarop bezuinigd kon worden en of het verhogen van de belastingen een optie was.

De urenlange sessies moesten verhullen dat het werk al bij het begin gedaan was: de Democraten en Republikeinen in het Congres willen hun partijbelang niet ondergeschikt maken aan het landsbelang. Een jaar voor de presidents- en Congresverkiezingen is de angst de andere partij iets te gunnen groter dan de bereidheid tot een pijnlijk compromis.

Nu het falen van het supercomité officieel is, kan het schuld toeschuiven beginnen. Democraten, onder meer commissielid en oud-presidentskandidaat John Kerry, zeggen dat de Republikeinen een akkoord hebben gedwarsboomd. Zo wilden de Republikeinen belastingverlagingen invoeren, en was een verhoging van belastingen onbespreekbaar. De Republikeinse Senator John Kyl zei dat de Democraten vanwege de verkiezingen niet durfden te snijden in de uit de hand gelopen zorgkosten.

Het publiek heeft genoeg van het geruzie in Washington. De populariteit van het Congres bereikte deze week een nieuw dieptepunt. Nog maar 9 procent van de Amerikanen zegt volgens een peiling van tv-zender CBS dat het Congres zijn werk goed doet. Dat is lager, merkte politiek analist Chris Cillizza van The Washington Post op, dan de populariteit van Paris Hilton (15 procent) en het communisme (11 procent).

President Obama reageerde gisteren teleurgesteld op het falen van het supercomité en riep het Congres op „tempo te maken” met hervormingen. Hij deed dat, ironisch genoeg, tijdens de ondertekening van een wet die de patstelling in Washington nog eens onderstreept. Een wetje dat veteranen sneller aan werk moet helpen, is het enige resultaat dat Obama tot dusverre heeft kunnen boeken na zijn ambitieuze banenspeech twee maanden geleden tegenover het Congres.

De rest van Obama’s banenplan, bedoeld als wapen tegen de hoge werkloosheid, is door het Congres in stukjes gehakt. Hij moet daardoor voor iedere paragraaf afzonderlijk vechten met een onwillig Congres.

Toch hoeft het falen van het supercomité geen slecht nieuws te zijnvoor Obama. Het was immers het impopulaire Congres dat faalde, niet de president. Het Congres wordt door de Republikeinen gedomineerd, en dat biedt Obama de kans het falen van het comité te wijten aan de onwil van zijn politieke tegenstanders.

Toch zal de uitkomst van dit proces, automatische bezuinigingen vanaf 2013, een „desastreus effect hebben op de economie”, zei Alice Rivlin, econoom en oud-begrotingsdirecteur onder president Clinton, gisteren in Washington. „Het is volkomen dwaas. De politiek functioneert op dit moment niet. De prijs daarvan wordt bij het leger en tal van andere overheidsinstellingen gelegd, zonder dat eerst is uitgezocht wat daarvan de gevolgen zijn. We gaan een duistere periode in van hogere werkloosheid en minder vertrouwen in de economie.” Anticiperend op het falen van het comité daalden de beurzen op Wall Street.

Omdat de bezuinigingen pas ingaan na de verkiezingen van volgend jaar, bestaat de kans dat het Congres tegen die tijd toch nog met een noodoplossing komt. Eind 2012 loopt een enorme belastingverlaging van oud-president George W. Bush ten einde. Democraten kijken verlekkerd naar het geld dat dan vrijkomt, en waarmee bezuinigingen misschien afgewend kunnen worden. De Republikeinen in het Congres willen dat de verlagingen van Bush verlengd worden, maar zij kunnen niets beginnen als ze in november zetels verliezen.