Ahmadinejad vecht zich terug

De Iraanse president Ahmadinejad is door velen afgeschreven omdat de conservatieve factie hem niet pruimt. Maar hij is in het tegenoffensief.

De machtsstrijd in de Iraanse top gaat nu zover dat veiligheidsdiensten gisteren probeerden een belangrijke adviseur van Ahmadinejad in te rekenen. Uiteindelijk belde president Mahmoud Ahmadinejad persoonlijk om de arrestatie tegen te houden.

De poging om Ahmadinejads adviseur Ali Akbar Javanfekr te arresteren kwam niet zomaar. Al maanden proberen conservatieve geestelijken en commandanten van de revolutionaire garde – die benoemd zijn – de macht van Ahmadinejad – die door het volk is gekozen – in te perken. Maar nu is de president in het tegenoffensief, onder andere met dreigementen om corruptie onder de geestelijkheid te onthullen.

Ahmadinejad is door velen afgeschreven na een open conflict met opperste leider ayatollah Ali Khamenei in april. Maar ondanks ongekende kritiek is zijn machtsbasis nog volledig intact. Hij werkt nu hard aan zijn campagne voor de parlementsverkiezingen van 2 maart en zijn adviseurs, die door zijn tegenstanders „tumoren” en „zionistische spionnen” zijn genoemd, zijn allemaal nog in functie.

Het parlement, dat fel is gekant tegen de president, haalde twee weken geleden onverwachts bakzeil door zijn minister van Economische Zaken ondanks dreigementen niet af te zetten. De verrassende beslissing kwam nadat er beschuldigingen van zakkenvullerij tegen de parlementariërs naar de pers waren gelekt.

Ahmadinejads tactieken werken, zo zeggen politici en analysten. „We hebben hem allemaal onderschat”, zegt een politicus van de oppositie.

Algemeen wordt aangenomen dat de opperste leider hoopt dat Ahmadinejad stilletjes zijn termijn zal uitzitten. Maar in plaats daarvan zoekt hij volop de confrontatie. Hij lijkt vastberaden om invloed te behouden tot na het einde van zijn termijn in 2013.

Gisteren werd duidelijk hoe het gevecht er de komende maanden gaat uitzien. Javanfekr, tevens hoofdredacteur van de regeringskrant Iran en het staatspersbureau IRNA, had in het weekeinde een interview gegeven aan de krant Etemaad, waarin hij corruptie van geestelijken aan de kaak stelde. De krant werd direct verboden. Zondag werd Javanfekr voor een andere zaak tot een jaar cel veroordeeld. Duidelijk na overleg met de president gaf hij gisteren een persconferentie, waarin hij zijn aantijgingen herhaalde en eiste dat „burgerrechten” in Iran worden nageleefd.

„Iedereen moet kunnen zeggen wat hij wil”, benadrukte hij. Niet veel later zag de redactie geel van het traangas en zat hij zelf bont en blauw in de boeien.

Ahmadinejad voorkwam telefonisch dat Javanfekr werd weggevoerd. Daarmee liet hij niet alleen zijn vijanden zien dat ze zijn mensen niet kunnen aanpakken. Veel belangrijker is dat zijn ruzie met de impopulaire oude machthebbers naar buiten kwam. Hij hoopt dat die ruzie hem populairder zal maken.

Ahmadinejad zet zich steeds meer neer als hervormer, die Iran wil aanpassen aan de moderne tijd. Opperste leider Khamenei is daarin zijn partner, zo zegt de president in toespraken. Maar de conservatieve geestelijken en commandanten (die Khamenei zelf heeft aangesteld) besmeuren de goede naam van de opperste leider. Sommigen van hen „gaan drie maanden met vakantie met gevulde portemonnees”, vertelde Ahmadinejad 500 aanhangers twee weken geleden in een van de meest prestigieuze conferentiezalen van Teheran. „De pijn en onvrede van het volk worden veroorzaakt door diegenen die zeggen dat ze de leider steunen.”

Parlementsleden klagen dat de dreigementen van Ahmadinejad effect hebben. „Iemand heeft documenten en roept wat, en wij moeten allemaal doen wat hij verlangt”, zei parlementslid Ali Mottahari. „Het is duidelijk dat er geen compromis mogelijk is met Ahmadinejad”, zei Abbas Abdi, een analist. „Wie hem ook aan de kant wil zetten zal daar een hoge prijs voor moeten betalen.”

    • Thomas Erdbrink