Zó word je voor altijd een blije moslima

Bij mijn eerste bezoekjes aan de boekhandel in Indonesië was ik nog verrast door de vele kasten met islamboeken. Was men hier echt zo vroom? Bij bijna-monopolist Gramedia is het de grootste afdeling, op de hielen gezeten door de chicklit. Maar bij nadere bestudering bleken de planken niet vol te liggen met koranverzen of uitspraken van de profeet. De meeste islamlectuur bevat concrete handleidingen voor een beter bestaan op aarde: meer geld, betere relaties, sneller succes.

Islamitische zelfhulp van eigen bodem is een van de populairste boekengenres in Indonesië. Titels als Word een blije moslima voor altijd, of Management alhamdulillah (godzijdank) en Creatief denken op zijn islamitisch worden gekocht door de opkomende middenklasse in de steden. Die koppelt een groeiende hang naar spiritualiteit aan de zoektocht naar materiële vooruitgang. Van een bromfiets naar een auto, Allah zij geprezen!

Inmiddels heb ik voor 7 euro mijn eerste exemplaar aangeschaft: De zeven wonderen van de verdienste door ‘expert van de rechterhersenhelft’ Ippho Santosa. Zelfverbetering met een islamitisch sausje, zoals duidelijk wordt door de kameel op het omslag. Met ruim 50.000 exemplaren het best verkochte boek van deze uitgever en ruim een jaar na verschijning nog steeds een van Gramedia’s grootste bestsellers. Santosa verschijnt in babbelshows op televisie en geeft in het hele land seminars.

Zijn boek belooft binnen 99 dagen je ‘lot te verbeteren’, of het nu gaat om een hoger inkomen, een betere gezondheid of betere relaties met je naasten. Daarbij was ik gepakt door de belofte op de omslag: een ‘Directe Bonus’ van omgerekend ruim honderd euro. Hoe zou hij dat waarmaken? In de inleiding waarschuwt hij dat we zijn instructies meteen moeten opvolgen. En dat we er echt in moeten geloven, want twijfelaars komen al snel „op het pad van de mislukking”. Bij een kleine groep komt het succes met enige vertraging; dat is normaal.

De belangrijkste theorie van Santosa is dat hoe meer je geeft, hoe meer je terugkrijgt. Zo adviseert hij moslims die twijfelen tussen geld uitgeven aan zichzelf of aan hun ouders, om altijd eerst aan hun ouders te denken. Liever je moeder op hadj sturen dan een huis kopen! Een man in zijn boek die dat heeft gedaan, won kort daarna een auto en kocht zijn huis alsnog. Bovendien hoeven je giften niet eens uit je hart te komen. Kijk maar naar enkele van de rijksten op aarde, schrijft hij. Die doen vaak alleen maar aan liefdadigheid omdat het goed is voor hun merk en het aftrekbaar is van de belasting. „En toch worden ze steeds rijker, terwijl ze atheïst zijn”.

Santosa knipt en plakt naar hartelust uit het werk van buitenlandse zelfhulpgoeroes en luistert zijn werk op met plaatjes van succesvolle buitenlanders, van de familie Beckham tot de dalai lama. Zo verwijst hij uitgebreid naar ‘de wet van de aantrekkingskracht’ uit de Amerikaanse megabestseller Het Geheim (21 miljoen verkochte exemplaren wereldwijd). Eigenlijk is de wet van de aantrekkingskracht hetzelfde als bidden, zegt hij, dus Allah vindt het helemaal geen probleem als je daarin gelooft.

En het werkt! Tenminste, volgens Santosa-adepten die op weblogs over hun behaalde successen schrijven. „Wie had dat gedacht: ik heb maar een klein beetje aan liefdadigheid gedaan, ik heb ge-sms’t over het boek en het uitgeleend. En: Habib heeft een auto!” schrijft Habib uit Medan. Zelfs christenen grijpen de adviezen van de islamitische zelfhulpgoeroe aan, blijkt uit de commentaren. Zoals F. Vitayanti, die geen moslima is, maar toch op een seminar een koran van 400 euro van Santosa kocht. Het bedrijf van haar man wordt nu overspoeld door bestellingen.

Pas achterin komt de bonus aan bod. Die blijkt te bestaan uit een motivatieliedje ‘ter waarde van 4 euro’, een motivatieposter van 8 euro en wat andere zaken die je moet downloaden van de bijgevoegde cd-rom. Ik weet niet of dat gaat helpen.

Elske Schouten