Winnaar Rajoy smeekt om tijd voor Spanje

Nieuwsanalyse

Spanje, het land van de boze jongeren, kiest een rechtse premier, Mariano Rajoy. Die vraagt meteen ruimte aan Europa voor hervormingen.

Spanje heeft gisteren een nieuwe politieke richting gekozen, maar de ruimte van aantredend premier Mariano Rajoy is uiterst beperkt. Rajoy, lijsttrekker van de centrumrechtse Partido Popular, is na een historische verkiezingszege verzekerd van de absolute meerderheid in het Spaanse parlement. Toch begint hij onder hevige druk – van de markten, van de tijd, van Europa.

De PP behaalde 186 van de 350 zetels, haar beste resultaat uit de geschiedenis. De socialistische partij van scheidend premier Zapatero verschrompelde tot 110 zetels (van 169).

Tegelijk scheerde de Spaanse tienjaarsrente al langs het gevaarlijke niveau van 7 procent. Het ontlokte Rajoy de smeekbede dat „de markten de winnaar van de verkiezingen wel enige bewegingsvrijheid moeten geven, en langer dan een half uur.”

Het probleem is dat Rajoy pas over vier weken als premier aantreedt. „Met deze rentestanden zou hij deze week al duidelijkheid moeten scheppen over zijn economisch team en de belangrijkste eerste maatregelen”, zegt een Noord-Europese diplomaat, die aan zijn hoofdstad moet melden „of Spanje deel van het probleem of van de oplossing is”.

Spanje is te groot om opgevangen te worden door het huidige euronoodfonds. Of het land overeind blijft, is cruciaal voor de Europese muntunie. Om de markten en Europa (lees: Duitsland) te overtuigen, moet Rajoy meteen uit de campagnemodus. Gisteravond somde hij zijn prioriteiten op: „De werkloosheid, het begrotingstekort, de excessieve schuldenlast en de economische stagnatie.” Hij temperde ook meteen de verwachtingen. „Er zullen zich geen wonderen voltrekken. Dat hebben we ook niet beloofd.”

Bij alle veranderingen die Rajoy voor Spanje in petto heeft, wil hij één ding „absoluut niet” veranderen: „ons lidmaatschap van de euro.” Ook beloofde hij „onze nationale soevereiniteit te verdedigen tegen de markten” in dit „tijdperk der technocraten in Europa”.

Rajoy wil dat Europa tijd voor Spanje koopt. Totdat Europese politici een permanente crisisoplossing hebben gevonden, moet de Europese Centrale Bank (ECB) met „onvoorwaardelijke” obligatieaankopen de Spaanse rente drukken, zei hij. Dit brengt hem meteen in conflict met ECB-president Draghi en de Duitse bondskanselier Merkel. Voor hen zijn onbeperkte obligatieaankopen taboe. Politici, niet de ECB, moeten de crisis oplossen.

Rajoy beloofde in de campagne ingrijpend te bezuiniging en te hervormen, maar was onduidelijk over concrete plannen. Tegenstanders verweten hem een ‘verborgen agenda’. Kiezers stoorde deze vaagheid minder. Na drie jaar crisis en zwalkend beleid van de socialisten beseffen Spanjaarden dat ze boven hun stand geleefd hebben.

Hoe offerbereid zij zijn is de vraag. Peilingen geven aan dat kiezers ook de indignados steunen, de Spaanse variant van de internationale Occupy-beweging tegen het financieel-economische systeem waarin ook Rajoy en de PP zullen opereren.

Commentaar: pagina 2

In het nieuws: pagina 4,5