Van Cruijff win je alleen met grof pr-geschut

Ajax heeft altijd in het zuidoosten van Amsterdam gespeeld, de Gooise kant dus. Op de tribune vind je meer cabaretiers, journalisten, televisiesterren, filmers en politici dan bij welke andere Nederlandse club dan ook. Een van de commissarissen is tevens algemeen directeur van de NTR, de presentator van het songfestival is voorzitter van de supportersvereniging.

Die verwevenheid met de mediawereld is slechts een deel van de verklaring voor de dagenlange beheersing van het nieuws door de strijd om de macht bij de nummer vier van de Eredivisie. De hoofdrolspelers weten de weg naar de camera’s heel goed te vinden, maar ze staan ook voor een in de hele samenleving ervaren tegenstelling.

Aan de ene kant staat het onaantastbare ‘clubicoon’ Johan Cruijff, ondersteund door De Telegraaf, Jan Mulder, Johan Derksen en Frits Barend. Tot voor kort werd in bijna elk commentaar gesteld dat het bij Ajax onmogelijk is om van Cruijff te winnen.

Aan de andere zijde treffen we de rest van de raad van commissarissen aan, verdedigd door Peter R. de Vries en een invloedrijk bureau voor mediarelaties en reputatiemanagement. In discussies op televisie doet deze partij vooral een beroep op het gezond verstand en de noodzaak om de impasse te doorbreken. Het zijn de door een meerderheid van het volk gehate technocraten en managers.

Het kamp Cruijff laat niet na te benadrukken dat die mannen misschien verstand hebben van een beursgenoteerd bedrijf, maar niet van voetballen. Een uur lang speelde Cruijff zelf, vrijdag bij Pauw & Witteman (VARA), die kaart uit. Zijn rol is die van de gewone jongen, die niets snapt van al het gedoe. Geen idee wat hem nu allemaal overkomt, maar tegelijkertijd stelde hij dat het beschikken over informatie het belangrijkst is.

Er valt moeilijk te ontkennen dat hem een loer is gedraaid, door achter zijn rug om aartsvijand Louis van Gaal aan te trekken als technisch directeur. Ondanks de slachtofferrol en de volksgunst lijkt Cruijff aan het kortste eind te trekken. Maar daarvoor moest wel alles uit de kast worden getrokken.

Zondag werd door medecommissaris Edgar Davids, toch meer een voetballer dan een manager, een nieuwe troef uitgespeeld. Interviewer Joep Schreuder moest het eruit trekken, maar er was racistische taal tegen hem gebezigd.

In een ongemonteerde versie van het gesprek, die korte tijd online stond bij NOS Sport, viel te horen dat een pr-adviseur aandrong op dit gespreksonderwerp. Het bleek achteraf te gaan om een incident uit augustus, dat nu in de strijd geworpen werd. En er zou een geluidsopname van bestaan.

Ook in een eerder stadium van de strijd werd de ruwe en dreigende taal van Cruijff als argument ingebracht. In het huidige Nederland blijkt dat het uitzetten van een Angolese jongen, het tegen de grond werken van Curaçaose tegenstanders van Zwarte Piet of de uitspraak „je zit hier alleen maar omdat je zwart bent” een brug te ver is. Pr-mensen weten dat.