Rita Verdonk is weg, maar Trots gaat door

Dit weekeinde vertrok Rita Verdonk bij haar partij. Ze gaat de geschiedenisboeken in als de vrouw die een toekomstige premier testte en tartte.

Ze begon met een grootse happening in de Amsterdamse Passenger Terminal, drie jaar geleden en ze eindigt in een partycentrum in Zevenhuizen met enkele tientallen bezoekers, dit weekeinde.

Rita Verdonk nam daar afscheid van haar partij, Trots op Nederland (TON). Die partij gaat nu verder zonder haar, maar met 49 raadsleden, twee wethouders en een nieuw bestuur. En nul Kamerzetels.

Toch lijkt TON haar beste tijd al achter de rug te hebben. De handboeken van de parlementaire geschiedenis zal ze slechts halen als de politieke partij die het belang van peilingen tot in het extreme relativeerde. Kort na oprichting, in oktober 2007, leek de partij van Verdonk af te stevenen op dertig tot veertig zetels in de Tweede Kamer. Uiteindelijk haalde ze er niet één.

De oprichter en het gezicht van de partij, Rita Verdonk, haalt de geschiedenis ook, om meer redenen. Een daarvan: ze leverde het bewijs van het scherpe politieke beoordelingsvermogen van VVD-leider Mark Rutte op een moment dat weinigen daar nog veel voor gaven. Het was september 2007, de VVD stond bijzonder laag in de peilingen. Toch durfde Rutte het aan Verdonk uit de fractie te zetten, wegens aanhoudend gezagsondermijnend gedrag. De afloop is bekend: Rutte is premier, Verdonk weg uit de politiek.

Als minister van Vreemdelingenbeleid en Integratie dankte ze haar populariteit aan haar kordate optredens en heldere stellingnames. Ook haar poging de hand te schudden van een imam die vrouwen geen hand wil geven, leidde tot veelvuldige adhesiebetuigingen.

Als Kamerlid van een eenmansfractie probeerde ze haar imago als houwdegen vast te houden, met een slogan als: „Niet rechts, niet links, recht door zee”. Dat leek aanvankelijk te lukken: de parlementaire pers verkoos haar in december 2007 tot ‘politicus van het jaar’. Maar ze kwam niet vaak naar de Kamer, haar optredens als Kamerlid waren zwak en ook aarzelde ze lang een mening te geven in tal van kwesties. De heldere stellingnames verdwenen. Verdonk zei zelfs dat kiezers haar via het internet mochten vertellen wat zij moest vinden. Dat werkte niet.

Verdonk zelf zocht zaterdag in Zevenhuizen de voornaamste reden voor haar neergang in media-aandacht. Daar was niet te veel van, maar te weinig. PVV-leider Geert Wilders had met zijn rechtszaak de aandacht weggekaapt.

Over Verdonks optreden als politica is ook een harder oordeel mogelijk. Dat kwam van Ed Sinke, de ondernemer die haar tot mei 2008 adviseerde. Hij vertrok met ruzie en zei: „Verdonk luistert alleen naar mensen die haar narcisme voeden. Er is niets, geen geld, geen politicus, geen discussie op haar site. Ze houdt Nederland voor de gek.”

Wie haar van een betere kant wil zien, moet De leugen zien van regisseur Robert Oey, partner van oud-politica Femke Halsema. Verdonk zingt daarin een lied over haar beslissing partijgenoot en Kamerlid Ayaan Hirsi Ali het Nederlandse paspoort te ontnemen. Verdonk zit in een donkere auto, formaat dienstwagen, in het schemerduister van een ondergrondse parkeergarage. Net wanneer de kijker bekomen is van het beeld (en geluid!) van een breekbaar zingende Verdonk, begint een beveiligingsbeambte te dansen. Op dat moment, najaar 2010, leek het onmogelijke mogelijk, ook in de politiek. Maar dat was film.