Militie pakt Gaddafi jr.

Een machtige Libische militie heeft zaterdag Seif al-Islam Gaddafi gevangen genomen. Met hem in handen versterkt ze haar aanspraken op kabinetsposten.

Libische burgers gingen de afgelopen dagen juichend de straat op om de gevangenneming van Seif al-Islam Gaddafi te vieren. Seif (39) werd vaak gezien als de invloedrijkste Gaddafi na zijn vader, een mogelijke opvolger als het dit jaar niet allemaal anders was gelopen. Hij was ook de enige zoon van de zeven die nog zoek was, na de val van het brute oude regime en het lynchen van zijn vader en zijn broer Mutassim. Nog twee broers zijn dood; twee zitten in Algerije en een in Niger.

Maar het is wel zeker dat het interim-leiderschap, president Mustafa Abdel Jalil en de nieuwe premier Abdurrahim al-Qib, een stuk minder blij zijn. Hun probleem is niet de gevangenneming van Seif al-Islam als zodanig. Hij is nu immers geëlimineerd als leider van een eventuele contrarevolutie. Dat is goed nieuws. Wat hun zeer slecht uitkomt is dat hij door een militie met ambities is opgepakt.

Seif werd zaterdag in het zuidelijke woestijngebied in de buurt van de grens met Niger gevangen genomen door de machtige militie van de stad Zintan. Deze heeft hem overgevlogen naar Zintan, 150 kilometer ten zuidwesten van Tripoli, waar ze hem op een geheime plaats vasthoudt. Voor het centrale leiderschap is het een wezenlijk complicerende factor dat op deze manier de macht van deze militie verder is versterkt en de verdeeldheid van het nieuwe Libië onderstreept.

De talrijke milities die dit jaar opstonden om het bewind van Gaddafi ten val te brengen, zijn de afgelopen maanden tot de tanden bewapend. Ze kregen wapens van buitenaf, van Qatar bijvoorbeeld, en voorzagen zichzelf uit de overvolle wapenopslagplaatsen van het regime.

In augustus veroverden ze de hoofdstad Tripoli, en precies een maand geleden kwam met de val van het laatste regime-bolwerk Sirte en de gevangenneming en dood van Moammar Gaddafi door de militie van Misrata het einde aan de oorlog. Libië werd bevrijd verklaard. Maar de milities bleven bestaan en hielden vast aan hun wapens. Het zwakke centrale leiderschap is niet in staat hen te ontwapenen.

De militiecommandanten doen er niet moeilijk over waarom ze hun wapens niet willen inleveren en hun manschappen demobiliseren. Ze willen greep houden op de ontwikkelingen en een garantie dat hun stem – die van Zintan, Misrata en andere steden – blijft doorklinken in het centrale gezag.

Afgelopen donderdag maakte de commandant van de militie van Zintan die Seif al-Islam heeft opgepakt, Abdullah Naker, dat nog eens overduidelijk. Hij waarschuwde op een persconferentie in het hoofdkwartier van de militie (dat niet in Zintan staat, maar dichtbij de macht in Tripoli) dat zijn manschappen de komende interim-regering kunnen omverwerpen als zij zich daarin onvoldoende vertegenwoordigd voelen.

„De uiteindelijke beslissing is aan ons”, zei de commandant. Naker verzette zich ook tegen de aanspraken op het ministerie van Defensie van een fundamentalistische rivaal, Abdelhakim Belhaj, die de militaire raad van Tripoli leidt. Om te laten zien dat het hem ernst is, toonde hij video-opnamen van zijn strijders in oude Russische T-72 tanks van het uiteengevallen Libische leger. En nu heeft hij ook nog eens Seif al-Islam Gaddafi in handen, om zijn woorden kracht bij te zetten.

Interim-premier Al-Qib moet volgens het officiële tijdpad naar verkiezingen en een grondwet vóór morgen zijn nieuwe kabinet bijeen hebben. Dat moet dan worden goedgekeurd door de Nationale Overgangsraad, dat een soort president-en-parlement in één is.

Maar Qib staat voor een haast onmogelijke taak. Als hij de militie van Zintan te veel posten geeft, komt de militie van Misrata in opstand. Er zijn bovendien nog tientallen andere milities met wapens en claims, die de afgelopen weken hebben laten zien dat ze bereid zijn hun wapens te gebruiken om gedaan te krijgen wat ze willen.

Ook fundamentalistische facties en stammen eisen regeringsposten. Ten slotte kunnen vragen worden gesteld bij de capaciteit van militieleiders om bestuurlijke functies te vervullen.

Qib heeft gisteren naar verluidt enkele dagen uitstel gevraagd voor de bekendmaking van zijn kabinet.