Goedkope trucs zullen Amerika niet helpen

Het uur U komt snel dichterbij voor de ‘supercommissie’ van het Amerikaanse Congres. De twaalf wetgevers die zijn belast met het wieden in de uitgaven hebben tot vandaag de tijd om overeenstemming te bereiken. Dat lijkt lastig, dus de verleiding is groot om door gemarchandeer aan de benodigde 1,2 biljoen dollar (892 miljard euro) aan bezuinigingen te komen. Als dat gebeurt, imiteren de VS de Europese landen die in het verleden hebben gesjoemeld met de regels om tot de euro te mogen toetreden. De markten en de publieke opinie zullen ditmaal minder tolerant zijn.

Overheden zijn zeer bedreven in het vinden van wegen om onder zelf bedachte begrotingsregels uit te komen. Toen eind jaren negentig moest worden voldaan aan de eis uit het verdrag van Maastricht dat het begrotingstekort niet hoger mocht zijn dan 3 procent, probeerde Italië zijn balans kunstmatig te verfraaien door gebruik te maken van swaps om rentebetalingen op te schorten. Zelfs de Duitsers, gewoonlijk het toonbeeld van begrotingsdiscipline, hebben destijds een paar trucs uitgehaald, zoals de verkoop van meer aandelen van Deutsche Telekom. Griekenland heeft swaps gebruikt om schulden te verdoezelen en de kosten van het leger en van de ziekenhuizen zo nu en dan buiten de begroting gehouden.

Nu er ook in het laatste weekeinde van onderhandelingen binnen de Amerikaanse supercommissie nog geen overeenstemming in zicht was over een geloofwaardig bezuinigingsplan, neemt de druk toe om onorthodoxe maatregelen te nemen. Er lijken zich een paar ontsnappingsroutes aan te dienen. Het bij de begroting optellen van geld dat wordt bespaard doordat de militaire uitgaven in Irak en Afghanistan teruglopen, zou het meest flagrante bedrog zijn en het begrotingstekort de komende tien jaar op kunstmatige wijze met 700 miljard dollar verlagen. Door rentebesparingen zou daar nog eens 140 miljard dollar extra bovenop kunnen komen, aldus een schatting van het Cato Institute.

Het uitstellen van bezuinigingen tot het einde van dit decennium is een andere mogelijkheid, waardoor het makkelijker wordt om ze in een later stadium weer terug te draaien. Het Congres zou ook gebruik kunnen maken van dezelfde techniek die in het begrotingsakkoord van april werd aangewend, door bijvoorbeeld uitgaven te schrappen die toch al niet meer zouden plaatsvinden.

De Amerikaanse overheidsfinanciën verkeren nog lang niet in een crisis. Maar tien jaar geleden leek dat in Europa ook niet het geval. Nu de huidige schuldencrisis aantoont wat de gevolgen zijn van het uitstellen van moeilijke besluiten, zullen de markten en het publiek veel minder geduld hebben met trucs van de supercommissie. Als de leden hun toevlucht nemen tot goedkope trucs, zal de vrees groeien dat louter een crisis het Congres tot betekenisvolle maatregelen kan dwingen. Dat is een heel gevaarlijke boodschap.

Christopher Swann

Vertaling Menno Grootveld