Geen wind en weinig zon maken mist hardnekkig

Mist blijft hangt over Nederland hangen. Bijna iedereen heeft er last van. Toch is er in de laatste tijd juist minder mist.

1 Wat waren de gevolgen van de mist vandaag?

Op Schiphol zijn veel vluchten vertraagd of geannuleerd. Bij Eindhoven Airport en bij Rotterdam Airport zijn vrijwel geen toestellen vertrokken of geland. Op de snelwegen stond vanochtend even na acht uur 410 kilometer file. Dat is ongeveer twee keer zo veel als op een gemiddelde maandag.

Automobilisten reden langzamer en hielden ook meer afstand dan normaal. Deze voorzichtigheid leidde tot minder ongevallen dan op een gemiddelde maandagochtend. Een andere oorzaak van het fileleed was dat veel spitsstroken gesloten bleven, omdat de camera’s van Rijkswaterstaat niet scherp konden waarnemen of deze rijstroken veilig waren, dat wil zeggen bijvoorbeeld vrij van obstakels.

2 Maar wat voor soort mist is dit eigenlijk?

Mist is beperking van het zicht door in de lucht zwevende waterdruppels. Er zijn grofweg twee soorten. De ene soort ontstaat als warme, vochtige lucht over een kouder oppervlak, bijvoorbeeld water stroomt. Dat is ‘advectieve mist’. De andere soort zien we nu. Dat is stralingsmist. Die ontstaat tijdens heldere nachten. De aarde straalt warmte uit en wordt koud, de lucht erboven koelt af en het water in de lucht condenseert.

3 Waarom blijft deze mist hangen?

De huidige herfst is opmerkelijk rustig. Nederland ligt al weken onder hogedrukgebieden. Dat is toeval. Er is weinig wind die de mist verdrijft. En de zon die enkele weken geleden nog zorgde voor een mooie nazomer, mist nu de kracht om de mist te verdrijven. Het KNMI verwacht in elk geval morgen nog mist. Overigens is het de afgelopen decennia minder vaak mistig in West-Europa. In De Bilt is sprake van een halvering. Dat komt door een toename van het aantal westelijke winden in de winter. Ook is de lucht schoner geworden; er zijn minder deeltjes in de lucht waar waterdruppels zich op kunnen afzetten.

4 Wat te doen bij mist in het verkeer?

Je mag achterop de auto één of twee mistlampen voeren als het zicht minder dan vijftig meter is. Dan moet je wel minder dan tachtig kilometer per uur rijden, want bij die snelheid is de stopafstand al 53 meter. Drie meter te veel dus. Een mistlamp bij zicht van meer dan vijftig meter kan gevaarlijk weerspiegelen en kan bovendien worden verward met remlichten. Ooit gold het advies ‘Bij mist groot licht’ voor te voeren, althans overdag. Dat is nu verboden. Groot licht verblindt bij mist de automobilist zelf. Wel mogen overdag bij minder dan tweehonderd meter zicht speciale mistlichten aan de voorzijde van de auto worden gevoerd. Rijkswaterstaat waarschuwt in het algemeen de snelheid te matigen en voldoende afstand te houden.

Het gevaarlijkst is mist die je niet verwacht. Dan ontstaan ongevallen. Het grootste ongeval in de mist op de Nederlandse snelwegen dateert van bijna veertig jaar geleden. In augustus 1972 reden vrachtwagens en tankwagens in op een ongeval in plots opgekomen mist bij Prinsenbeek. Er vielen 13 doden en tientallen gewonden. Op die plaats is eerder geëxperimenteerd met waarschuwingen voor opkomende mist. Maar liever waarschuwt Rijkswaterstaat inmiddels via de reguliere verkeersberichten.

5 Hoor je op zee nog weleens het laag-droevige geluid van de misthoorn?

Vrijwel nooit. Alleen bij speciale gelegenheden of evenementen wil er nog weleens een misthoorn klinken, bijvoorbeeld op de vuurtoren van Marken. Radar en radioverkeer met de kustwacht hebben de misthoorn overbodig gemaakt.

arjen schreuder