Waarom gaat het in Egypte zo los?

Protesters hide behind a portion of a fence as police fire tear gas and throw stones back at protesters, who have been throwing stones at the police, near Tahrir Square in Cairo November 20, 2011. Protesters demanding an end to army rule and angered by rough police tactics battled with police on Sunday, presenting Egypt's ruling generals with their biggest security challenge yet, a week before parliamentary elections. REUTERS/Asmaa Waguih (EGYPT - Tags: POLITICS CIVIL UNREST TPX IMAGES OF THE DAY) Egyptische betogers verschuilen zich terwijl de oproerpolitie traangas afvuurt en stenen teruggooit naar de betogers, nabij het Tahrir-plein in Kairo. Foto Reuters / Asmaa Waguih

Het Tahrir-plein in Kairo staat weer vol. In Egypte vinden een van de grootste protesten plaats sinds de val van president Mubarak in februari. Wat is er aan de hand?

Aanleiding voor de protesten zijn de plannen van het militaire regime om ook na democratische verkiezingen structureel greep op de macht te houden.

Onze Midden-Oostenexpert Carolien Roelants beantwoordt de belangrijkste vragen.

Waarom gaan mensen de straat op?

De demonstraties volgen op het recente voorstel van het kabinet om het leger permanente politieke bevoegdheden te geven als ‘hoeder van de constitutionele wettigheid’. Ze willen optreden als een toezichthouder op de politiek en dat willen ze opnemen in de grondwet. ‘Ons land Egypte is geen legerkamp’, zo luidde een van de leuzen die tijdens de protesten werden meegedragen.

Wie zijn het die protesteren?

Het protest was een gemeenschappelijke actie van seculiere en fundamentalistische partijen. De fundamentalistische Moslimbroederschap was tot dusverre een confrontatie met het leger uit de weg gegaan. Maar deze voorstellen bracht haar nu massaal op de been. De deelnemers van in totaal 39 politieke partijen eisten dat het kabinet het voorstel intrekt.

Hoe machtig is het leger?

Sinds 1952 is het leger aan de macht in Egypte. De Arabische lente heeft daar niets aan veranderd. Alle politieke partijen en activisten eisen dat het leger haar macht opgeeft nu de verkiezingen eind deze maand naderen. Maar het leger geeft niet toe.

Het Egyptische leger gaat ervan uit dat zij de steun heeft van de massa van de bevolking. Ze willen de rust herstellen, omdat de economie er zo slecht aan toe is. Terwijl ze het plein schoonvegen, speculeert het leger erop dat zíj de steun van de bevolking hebben en niét de politieke partijen. Er mogen dan wel honderdduizend mensen op de been zijn, maar dat is natuurlijk niets op een totale bevolking van tachtig miljoen. Veel Egyptenaren willen geen onrust meer. Dit is dus een situatie van activisten tegen het leger.

Betogers botsen met de oproerpolitie op het Tahrir-plein in Kairo. Foto AP

Betogers botsen met de oproerpolitie op het Tahrir-plein in Kairo. Foto APBetogers botsen met de oproerpolitie op het Tahrir-plein in Kairo. Foto AP

Vanaf 28 november vinden in Egypte parlementsverkiezingen plaats. Kunnen we daar op vooruit lopen?

De verwachting is dat het Moslimbroederschap als grootste partij uit de bus gaat komen. Net zoals in Tunesië, waar een moslim-fundamentalistische partij de verkiezingen heeft gewonnen. Belangrijk verschil tussen deze twee landen is wel dat Tunesië niet te maken heeft met de schaduw van het leger. Het Egyptische leger blijft volhouden: het parlement heeft niet de macht. - Carolien Roelants, NRC