Nederland mag grens niet meer zelfstandig sluiten

Kunnen we in dit land de grenzen nog dichtgooien als we dat zouden willen? Een gekke gedachte misschien, die me overviel toen Kamerlid Sietse Fritsma (PVV) deze week weer klaagde over massa-immigratie en ik het berichtje las dat de nieuwe Deense regering de herinvoering van de grenscontrole toch maar beperkt tot videobewaking en steekproeven. Toevallig

Kunnen we in dit land de grenzen nog dichtgooien als we dat zouden willen? Een gekke gedachte misschien, die me overviel toen Kamerlid Sietse Fritsma (PVV) deze week weer klaagde over massa-immigratie en ik het berichtje las dat de nieuwe Deense regering de herinvoering van de grenscontrole toch maar beperkt tot videobewaking en steekproeven. Toevallig twitterde een lezer me eerder een hyperlink waarin het antwoord stond – en dat is nee. Het mag niet meer, althans niet op eigen houtje en ook niet door het eigen kabinet.

In de Schengengrenscode staat dat elke lidstaat de grenzen voor een periode van dertig dagen zelf mag sluiten, bij calamiteiten, maar dit zal veranderen. De Europese commissie neemt deze bevoegdheid over. Begin deze maand blijken de Eerste en Tweede Kamer hiertegen overigens bezwaar te hebben aangetekend in Brussel. In een formeel „subsidiariteitsbezwaar” laat de Kamer de „geachte heer Barroso” weten dat hij zijn bevoegdheden overschrijdt. Hier is sprake van een ongewenste „machtsverschuiving” naar Brussel. Den Haag wil dit graag zelf blijven beslissen. (Klik hier voor het dossier op de Europapoort van de Senaat)

De nieuwe EU-verordening is vermoedelijk politiek uitgelokt door de kwestie-Denemarken. Daar leidde inderdaad migrantenangst bij een regeringspartij tot herinvoering van de grensbewaking. Brussel ruikt onraad. Open grenzen zijn een belangrijk symbool van Europese integratie, dus hier moet iets worden geregeld. De binnengrenzen zijn van ons allemaal, of juist niet soms? Dat is hier de kwestie.

Zo dook een nieuwe verordening op, overigens nadat de regeringsleiders daar deze zomer op een Eurotop om zouden hebben gevraagd.

Maar toch.

Zou Brussel in de gaten hebben hoe weinig Europadraagvlak er nog is? De Commissie blijkt het sluiten van de binnengrenzen van een lidstaat te zien als een Europese ‘uitvoeringshandeling’. Voor het grenzen sluiten om bijzondere redenen blijkt in Brussel voortaan toestemming te moeten worden gevraagd. In de verordening staat een keurige ambtelijke procedure – zes weken van tevoren aanvraag indienen, uitleggen waarom, welke grensposten Den Haag dan wenst te sluiten en voor hoe lang. De redenen zijn beperkt tot een ernstige bedreiging van de openbare orde of van de nationale of EU-veiligheid.

Tamelijk hilarisch is dat als Brussel instemt met de grensafsluiting het publiek ook zal worden ingelicht door de Commissie. Peper het de burger maar in! De regering sluit de grenzen in een noodsituatie, maar de mededeling erover komt uit Brussel: „De Europese Commissie sluit op verzoek van lidstaat Nederland in december alle grensposten tussen Nederland en Duitsland”.

Pijnlijker kun je niet op je plaats gezet worden als nationale overheid Soevereiniteitsverlies in de praktijk. Den Haag als Europees middenbestuur dat de eigen grens pas mag bewaken als Brussel akkoord is. De Commissie beoordeelt zelf of de redenen die de lidstaat voor de grensbewaking geeft voldoende zwaar wegen, of in de strenge taal van de EU-wetgever: alleen als „laatste redmiddel voor een strikt beperkte toepassing en tijdsduur, op basis van specifieke objectieve criteria en van een op het niveau van de Unie te maken beoordeling van de noodzaak.” Herinvoering van de grenscontrole is beperkt tot dertig dagen. Verlenging mag, maar in totaal nooit langer dan zes maanden.

De nationale overheid heeft overigens nog wel een klein beetje armslag . Bij „onvoorzienbare gebeurtenissen” waarbij onmiddellijk optreden is geboden, mag de lidstaat de grenzen ook wel op eigen houtje dicht gooien, maar deze termijn is beperkt tot vijf dagen.

Zou de minister van Justitie weten dat Brussel de sleutel voor de slagboom na vijf dagen terug wil? Opstelten moet bij grote bedreigingen snel verlenging vragen bij de Commissie . Zo’n verlenging kan worden geweigerd.

De Commissie ziet het tijdelijk sluiten van binnengrenzen ook als een mogelijke beveiliging tegen een lidstaat. Als een lidstaat er niet in slaagt zijn deel van de buitengrenzen te bewaken, hebben andere Europese landen belang bij het afsluiten van een buurland, bijvoorbeeld als dit land „onverwacht onder zware druk komt te staan”.

Brussel plaatst zo’n land dan in quarantaine. Denk aan Griekenland, dat zijn grens met Turkije niet onder controle had. De EU moest er inderhaast met patrouilleboten en ingevlogen grensbewakers de migrantenstroom helpen indammen. Binnengrenzen kunnen eventueel tijdelijk als Europese buitengrenzen worden gebruikt, onder EU-regie. Dus zodra deelstaat Nederland een bedreiging wordt, kan Brussel ons even op slot doen. Is dat een geruststelling of een bedreiging?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.