Kant-en-klare bomen

Sommige tuinliefhebbers willen een volwassen, metershoge boom in de tuin. En wel nu! Dat kan.

Een bekend gezegde luidt: ‘boompje groot, plantertje dood’. Eer je onder het schaduwrijke lommer kunt plaatsnemen, lig je al onder de zoden. Maar het gezegde is lichtelijk overtrokken. Uit eigen ervaring: fruitbomen die je als dunne staken van drie jaar oud aanschaft zijn binnen zeven jaar zo hoog dat er al tuinstoelen onder kunnen prijken. Maar wil je stante pede stam, tak en lover, of raak je op een leeftijd waar het omhoogduwen van de madelieven naakt, zoals de Engelsen zeggen (pushing up the daisies), dan zijn er kwekerijen die hoge, volwassen bomen leveren voor onmiddellijke tuinimplantatie. Je tuin met één mooie boom verrijken kost een lieve duit, maar dan heb je ook wat; een groen, levend wezen. En vanzelfsprekend kun je de hele tuin zo inrichten. Dan wordt een saai perceel plots een arboretum dat zijn weerga niet kent.

Waar sommige kwekerijen uitsluitend zijn gericht op bedrijven en gemeenten, specialiseerde De Limieten in Huizen (Noord-Holland) zich op de particuliere markt. De herfst is het seizoen om een boom te verplanten (zie kader), maar bij De Limieten kun je ook bomen kopen die elk seizoen verpootbaar zijn. Ze leveren zelfs bloeiende bomen.

Het ‘plagen’ van de bomen

De Limieten ligt aan een bomenrijke villalaan te Huizen. Achter de bescheiden kwekerijtoegang ligt een immens terrein: zeven hectare grond is hier beplant met fikse struiken, complete hagen (van hulst of haagbeuk, per meter te koop) en honderden forse tot reusachtige loof- en naaldbomen, uit alle windstreken. Ondanks de enorme variatie lijkt de verzameling een eenheid, een luchtig, bijzonder bos. Hier in stilte rond te wandelen, terwijl er ganzen overvliegen en herfstbladeren vallen, is een groot genoegen. Heb je minder tijd om te dwalen of ben je slecht ter been, dan neemt een kwekerijspecialist je mee in een golfkarretje.

Hier schoot me nóg een bekend tuinspreekwoord te binnen: oude bomen moet je niet verplanten. Toch is dat precies wat De Limieten doet met bomen die al gauw tien jaar oud zijn, vaker nog twintig of dertig jaar, en soms wel veertig meter hoog. Operationeel directeur Wim Takkebos – zo heet hij echt – stuurt zijn golfcaddy over hobbelige laantjes tussen het geboomte door, en verklaart de werkwijze. „Onze bomen worden regelmatig rondgestoken: we graven ze op en steken een deel van de haarwortels af. Met dat plagen van de boom beperken we de groei van grote wortels. Zo kunnen we bomen hier relatief dicht bij elkaar zetten.” Na plaatsing bij de klant maakt de boom direct een stevig wortelstelsel aan, onder het motto ‘eindelijk mag ik’! Succes verzekerd. Overigens begeleidt de kwekerij de klant én de boom langdurig en geven ze een jaar garantie. „Een eigen tuincoach staat tot ieders beschikking en dikwijls gaan we ter plekke kijken. Zijn de grondsoort en beoogde plek in de tuin wel in orde? Komen de wensen van de nieuwe eigenaren overeen met de eigenschappen van de boom, en kan hij wel groeien? Vaak stappen klanten met een vastomlijnd idee de kwekerij binnen, maar kiezen uiteindelijk – meestal op ons advies – voor een heel ander type.”

Verliefd worden op een Sequoia

Er bestaan talloze redenen om in één klap een volwassen boom in de tuin te wensen. Het echtpaar Croon uit Badhoevedorp kocht een recreatiewoning aan de Vinkeveense Plassen en wilde onmiddellijk een échte boom in de tuin. „We hadden geen zin om jarenlang te wachten, en kozen een mooie peer. Vanwege de zachte veengrond was het een hele klus om de boom geplaatst te krijgen. Het lukte met zo’n enorme takelwagen. En we oogstten die nazomer direct peren.”

Beeldend kunstenares Jackie Sleper betrok in het midden van het land een royaal huis dat in een treurigmakend kale tuin stond. Dat schreeuwde om een groen monument; bij De Limieten viel ze als een blok voor de Cedrus deodora pendula, een treurceder van dertig jaar oud. Sleper: „Helaas was hij ook favoriet bij de kwekerij, ze wilden hem eigenlijk niet kwijt.” Ze onderzochten of hij bij Sleper zou passen en besloten de boom haar te gunnen. „Toen hij hier eenmaal stond ben ik elke dag gaan kijken, zo bezorgd voelde ik me om die ceder.” Ze kocht ook een slangenden van twintig meter hoog (Picea abies cranstonii) en ze wacht nog op zo’n grote sequoia (Sequoia sempervirens) plus een waanzinnig mooie vleugelnoot (Pterocarya fraxinifolia). „Stuk voor stuk dramatische bomen, want er mag best wat dramatiek in dit brave landschap. Weet je dat Wim Takkebos per mail informeert hoe het met de bomen gaat?”

Vaste klant bij de Limieten is houtkunstenaar Antoinetty van den Brink uit Laren. Zij wilde haar oude, boomrijke tuin verfraaien met enkele bijzondere soorten. „Bovendien zijn we de jongsten niet meer; we wensen er zo lang mogelijk van te genieten.” De keuze viel op een amberboom (Liquidambar styraciflua), op de Liriodendron tulipifera, de echte tulpenboom met schitterende bloemen, en de vaantjes- oftewel zakdoekjesboom (Davidia involucrata), die vanwege zijn buitengewone bloeiwijze zo wordt genoemd. Kostbaar? „Ach, nu ja… Wat ik zo mooi vind is dat de relatie met je uitgekozen boom al begint op de kwekerij en alleen maar groeit zodra hij bij je thuis staat.”

Een andere hoge bomenbezitter, Charles van Megen, woont in de Amsterdamse Watergraafsmeer. „Achter onze tuin verrees een nieuw appartementencomplex met een trappenhuis dat 24 uur per etmaal is verlicht. Uitermate storend, dus dat wilde ik aan het oog onttrekken, en wel direct.”

De Limieten heeft in één klap hun hele tuin ingericht, inclusief struiken en hagen. Ze onderzochten de grondwaterstand en hielpen met de drainage. Van Megen koos rododendrons, een amberboom met verkleurend blad in de herfst, allerlei fruitbomen en walnoten. „Geweldig om al in het eerste seizoen eigen walnoten te rapen. Misschien wel het leukste compliment was dat vrienden de tuin inliepen zonder de bomen op te merken, alsof die er altijd al stonden.”

    • Alma Huisken