Kankercellen recyclen kapotte eiwitten en ander oud celmateriaal zeer efficiënt

Alle cellen, dus ook kankercellen, beschikken over diverse mechanismen om overtollig celmateriaal af te breken en te recyclen. Onderzoekers in New York hebben nu ontdekt dat één van deze mechanismen abnormaal actief is in diverse typen kankercellen. Blokkade ervan in naar muizen getransplanteerd longkankerweefsel vertraagt de tumorgroei aanzienlijk. De onderzoekers denken dat ze hiermee een nieuwe strategie voor de behandeling van deze tumoren ontdekt hebben (Science Translational Medicine, 16 november).

Door beschadigde overtollige eiwitten en ander celmateriaal te recyclen, voorzien cellen voortdurend in hun behoefte aan verse grondstoffen. In dit proces (autofagie) wordt het te recyclen materiaal naar speciale celorganellen, de lysosomen, gevoerd. Daar breken enzymen het af tot de basale bouwstoffen – suikers, aminozuren of vetzuren – waarmee de cel verder kan. Een van de manieren om overtollige of verkeerd gevouwen eiwitten naar het lysosoom te voeren is gebonden aan zogeheten chaperonne-eiwitten. Die leveren het afval af bij een receptor op het lysosoom, LAMP-2A genaamd.

De onderzoekers ontdekten dat dit mechanisme bij een groot aantal vormen van kanker veel actiever is dan in gezond weefsel. Daarom dienden ze aan verschillende soorten gekweekte kankercellen een klein RNA-molecuul toe dat het gen voor LAMP-2A stillegt. Ook spoten ze dit RNA in bij in muizen geïmplanteerde stukjes longtumor. De behandelde cellen gingen prompt langzamer groeien en de tumoren zaaiden niet uit, wat ze anders wel gedaan zouden hebben.

Verder onderzoek wees uit dat de stofwisseling van de behandelde cellen sterk achteruit was gegaan. Het effect was het duidelijkst bij de glycolyse, de afbraak van glucose. Daardoor kunnen de cellen niet genoeg energie opwekken om hun hoge delingstempo vol te houden. Ook ontstaat er een tekort aan bouwstoffen voor nieuw te vormen cellen. Dit effect werd mogelijk nog versterkt door een toename van de activiteit van de universele tumorsuppressor p53 in de behandelde cellen.

In een redactioneel commentaar wordt opgemerkt dat therapeutische toepassingen van deze ontdekking nog op zich zullen laten wachten. De voornaamste reden is dat er nog geen middelen zijn die de LAMP-2A receptor kunnen stilleggen. Wel bestaan er middelen die de lysosomen remmen. Mogelijk dat die de werking van bestaande kankermedicijnen kunnen versterken. Ook is het nog maar de vraag of alle vormen van kanker even gevoelig zullen zijn voor een blokkade van de receptor doordat ze ook andere mechanismen benutten om hun overtollige materialen af te breken en nieuwe grondstoffen te produceren.

Huup Dassen