Data en fraude (2)

Deze week werd bekend dat de Rotterdamse intensivist en vasculair geneeskundige prof. Don Poldermans zijn onderzoek niet volgens de geldende normen heeft uitgevoerd. Poldermans was slordig, niet uniek voor een onderzoeker, maar op zijn gebied een doodzonde. Voor medisch onderzoek is vastgelegd welke papieren documenten perse aanwezig moeten zijn. Daardoor kon in dit geval worden vastgesteld welke papieren ontbraken, dus moest de commissie ervan uitgaan dat zijn patiënten geen toestemming gegeven hadden voor onderzoek. Bovendien kon Poldermans niet op papier aantonen dat hij gegevens niet gefingeerd had. De strikte regels rond medisch onderzoek kunnen nooit fraude en slordigheid volledig voorkomen, maar maken het wel simpel om fraude of slordigheid vast te stellen.

In het geneesmiddelenonderzoek speelde 20 jaar geleden ook de vraag: hoe kan de wetenschappelijke wereld de integriteit bewaken. In dit veld zijn rigoureuze maatregelen genomen voor data-integriteit: het correct, controleerbaar verzamelen en bewaren van data, voorzorgen dat ongewenste data niet vernietigd kunnen worden, alle betrokken personen zijn in principe traceerbaar, tijdens het onderzoek is een professionele controle (monitoring) mogelijk, na het onderzoek is een professionele controle (audit) mogelijk, en ervaren onderzoekers hebben audits aan den lijve ondervonden. Inzage in de oorspronkelijke gegevens (die immers gefabriceerd kunnen zijn) is onvoldoende.

De wetenschappelijke wereld kan lering te trekken uit het geneesmiddelenonderzoek.

Dr. Paul A.M. van Dongen

Tilburg

    • Dr. Paul A.M. van Dongen