Aaneenschakeling van magische momenten

Paulette Bröcker reisde met zo’n 100 pooltoeristen naar Antarctica. ‘Wat doet een mens bij groen zien? In de aanbieding bij de scheepsarts: pleisters voor achter het oor.’

Vrijdag 11 november

Ushuaia, de zuidelijkste stad ter wereld in de Argentijnse provincie Vuurland. Voor een goede omschakeling na de nodige vlieguren via Madrid en Buenos Aires eerst maar eens een stevige wandeling van enkele uren gemaakt door een National Park. Vooral de kruidige geur van bomen is me bijgebleven. Bomen zal ik verder deze reis niet meer tegenkomen. Vervolgens na een aangename picknick anderhalf uur raften. En dan maak ik me op voor mijn eerste reis naar Antarctica, het onbekende continent rond de Zuidpool, bijna volledig bedekt met ijs. Dat leek me een aardige verbreding van mijn alpine ervaring.

Zaterdag

En daar zit je dan op een schip, de Plancius, varend op Antarctische wateren. Van oorsprong een marineschip waarop een goede vriend tijdens zijn diensttijd voer, nu omgetoverd tot expeditieschip; ijswaardig!

Ik leer de do’s en don’ts aan boord, dat is wel handig met 103 personen op dit schip. Een internationaal gezelschap van Taiwanezen, Britten, Canadezen, Amerikanen, Zwitsers, Duitsers, Nederlanders en een enkele Française.

Zo hebben we eenmaal per dag het ‘stofzuiguurtje’: rugzakje, jack en broek moeten worden gezogen. Dat gebeurt voordat we op Antarctica aan land gaan. Er mogen geen vreemde beestjes van overal en nergens mee. Er zijn ook spoelbakken met ontsmettingsvloeistof, om met onze laarzen in te stappen.

In de vrije uurtjes wordt gepraat in het Engels en vooral gelezen. Over geologie en over expedities naar Antarctisch gebied sinds 1850. Dat was pas overleven! We krijgen ook lezingen van de staf over pinguïns, in alle soorten en maten, zeeleeuwen en aanverwante families, en niet te vergeten de vogels, waaronder de albatros.

Elke dag is het weer spannend of we het gebied dat we voor ogen hebben daadwerkelijk kunnen bereiken in onze rubberboten; denk aan dikke mist, gigantische ijstafels en brokstukken ijs.

Zondag

Je wordt verrast zodra je voet aan land hebt gezet. De natuur is nog ongerepter is dan je had durven dromen. Er zijn geen bloemen, in het water liggen en aan de rotsen kleven mosselen. Tussen de ijsschotsen door kun je vaak meters diep het uitgesproken heldere, lichtblauwe water in kijken. Tussen de stenen zwemmen visjes op gupformaat. Al die indrukken verdrijven de overheersende geur van pinguïnpoep.

De pinguïns, albatrossen en zeeleeuwen lijken niet erg onder de indruk van het mensenbezoek, zolang wij maar op afstand blijven.

Naarmate de dagen vorderen zien we verschillende soorten pinguïns, hun aantallen worden gestaag groter. Hele kustlijnen en bergheuvels staan ermee vol. Dan komt er na een punt van verzadigd kijkgenot weer een ‘vaardag’.

We zijn op het Antarctische schiereiland South Georgia, waar zich een onderzoekscentrum bevindt, dat door Britten wordt bemand. ’s Avonds komen ze aan boord voor een barbecue op het achterdek. Heerlijke vleesjes. Dik ingepakt, met wat wijn erbij heeft het wel wat.

We hebben een deel van de Shackleton-track gelopen, genoemd naar de Brits-Ierse ontdekkingsreiziger. In de bergen, met sneeuw en ijs. Schitterende uitzichten, gletsjers. Geen levend wezen te bekennen, met uitzondering van pinguïns en zeeleeuwen. De lucht is droog, de wind kan snijdend zijn, ook als de zon schijnt. Het aantal uren extra zonlicht is ’s ochtends en ’s avonds bijzonder aangenaam. De temperatuur aan de kust is ’s zomers rond de nul graden, in de binnenlanden blijft die steken op -20 graden Celsius.

In de loop van de reis doen we ook het vulkanisch schiereiland Paulet aan, vernoemd naar een Engelse Lord . Op het eiland zijn verder nog de resten te vinden van de hut die de Zweedse expeditie van Otto Nordenskiöld moest bouwen nadat hun schip in 1903 werd verwoest door het ijs. Ze overleefden in de hut en werden later gered. Nu vechten de pinguïns hier om de beste nestplek, vaak drie tegen één.

Maandag

Voet aan land op Antarctica zelf. Een historisch moment. Er zijn veel vogelaars aan boord, met name Zwitsers en Engelsen. Hun lenzen zijn ‘iets’ groter dan die van mij. Vanaf het eerste moment dat wij aan land komen, verdringen zij elkaar voor een plaatsje op de eerste rij; de zogenaamde persplaatsen.

Ik kruip op mijn buik over de grond, over mossen en korstmossen en weet zo een paar prachtige zeehonden op de plaat vast te leggen.

Daarna weer samen eten. Over het algemeen zijn de maaltijden aan boord goed: meerdere keukens passeren de revue. Elke dag vers fruit en zelfgebakken brood. Altijd een keuze tussen vis of vlees of vegetarisch. En niet te vergeten: ijs toe. En tijdens de maaltijd halen we met de Taiwanezen elke keer eenzelfde grap uit: we verwisselen de appels die ze voor zichzelf gereserveerd hebben, met sinaasappels.

Dinsdag

Wat doet een mens bij groen zien? In de aanbieding bij de scheepsarts: pleisters voor achter het oor en pilletjes. Ook aan te bevelen: af en toe even in je hut op bed gaan liggen met een aangenaam boek. Werkt uitstekend!

Woensdag

Water, sneeuw, ijs, bergen. De combinatie is overweldigend. Als je in een rubberbootje tussen ijsschotsen doorvaart en aan alle kanten wordt omringd door bruinwitte bergen met aan hun voeten een ijskap en je ook nog losse stukken ijs, bijzonder van vorm, niet alleen óp het water ziet liggen, maar ook op vijf meter diepte, dan beleef je elke keer weer een magisch moment.

Donderdag 17 november

Ik lees het boek Tegenpolen van Bernice Notenboom. Ze is poolreizigster en klimaatjournalist en schrijft over haar ervaringen in Siberië, de Noordpool, Antarctica en Groenland. Ik vind mezelf een luiaard. Terwijl ik met een schip Antarctische eilanden aandoe, werkt zij zich skiënd en klimmend met andere expeditieleden in het zweet.

Deze reis heeft mijn verwachtingen overtroffen wat betreft de weidsheid van sneeuw, ijs, water en berglandschap. Ik wil graag terugkeren en dan een sportievere reis maken. Zeilend, misschien. Of in kleiner gezelschap. Een paar maanden op een onderzoekscentrum werken?

Dat dit deel van de wereld gekoesterd moet blijven moge duidelijk zijn!