Reliklazen in een passiespel

Désanne van Brederode: Stille Zaterdag. Querido, 252 blz. € 18,95

Désanne van Brederode verwerkte in Stille Zaterdag, haar nieuwe roman, heel wat kleur. Zeven van de 252 bladzijden kregen een verfje. Loodgrijs, purper, zwart, wit, rood, groen en goud. En in het verhaal zelf komen bijzondere tinten voorbij. Ik doe een greep uit het aanbod. Kopergroen. Flonkervermiljoen. Diepgeel. Krokuslila. Donkergrijsgroen. Perzikgeel. Fonkeloker.

Met dit uitgebreide kleurenpalet probeert Van Brederode haar twee hoofdpersonen nog wat extra uit te lichten. Een van die twee is Sara Mijland. Zij krijgt in Stille Zaterdag de verrassende rol toebedeeld van eerste vrouwelijke en bovendien christelijke burgemeester van Amsterdam, na het plotselinge vertrek van de zittende ‘sociaal-democraat’ naar de landspolitiek. Gewaagde keuze.

Hoe waarschijnlijk is het dat een christelijke splinterpartij een burgemeesterskandidaat voor een grote stad kan leveren? Niet erg. Aan grote kwesties brandt Van Brederode zich hier verder niet. Geen Noord-Zuidlijn of politieke moorden, wel een gevalletje van bouwfraude. Deze omkopingszaak leidt tot het aftreden van de vrouwelijke burgemeester.

De tweede hoofdpersoon, Maurice Bender, een kunstkenner en een onberispelijke echtgenoot, dient de burgemeester regelmatig van advies. Een man met een gevoelige inborst, zo blijkt uit alles. Hij houdt van seizoenswisselingen en de bijbehorende kleurschakeringen. Als kind had hij daar al oog voor. Heel anders dan zijn grof besnaarde Brabantse klasgenoten.

Ook Sara komt oorspronkelijk uit een dorp. Wat hebben deze twee import-Amsterdammers gemeen, naast een zekere kleur- en stemmingsgevoeligheid? Dat is, zo blijkt al snel, het geloof. Hierin vinden ze elkaar en groeit er tussen hen een liefde die ze van zichzelf niet meer dan vriendschap mogen noemen. Als ware gelovigen staan ze elkaar in drie jaar nog geen kusje toe. Het blijft bij praten, bellen, e-mailen en sms’en.

Wie wel eens iets van Van Brederode heeft gelezen, de roman Door mijn schuld (2009) bij voorbeeld, zal er niet vreemd van opkijken dat ‘de Ene’ of ‘de Opgestane’ hier regelmatig om de hoek komt kijken. Het bijzondere is alleen dat burgemeester Sara, afkomstig uit de Bible Belt, weinig heeft met de Heer, maar des te meer met diens Zoon. Zij is jaloers op katholieken, zoals Maurice, die elke zondag opnieuw kunnen samenvallen met Jezus.

Wat de jonge studente Lucia wilde, dat wil de middelbare Sara: zich met lichaam en geest onderwerpen aan een hogere macht. Het grote verschil is alleen dat Lucia dat pas doet na allerlei seksuele uitspattingen, terwijl Sara leeft als een onbestorven weduwe. Haar impotente echtgenoot geeft haar uitdrukkelijk toestemming om haar seksuele heil bij iemand anders te zoeken. Maar Sara offert zich grootmoedig op. Dit verschil tussen Ave verum corpus en Stille Zaterdag is er ook in de stijl. De korte, krachtige, spreektalige zinnen van toen zijn vervangen door bedaagde, omfloerste, soms ook gewoon slordige formuleringen, waarin vaak net iets te veel wordt gezegd. ‘Vergissingen heetten menselijk, maar hielden je dat ook’, staat ergens halverwege, nogal raadselachtig.

Eigenlijk is de platonische liefdesgeschiedenis tussen Sara en Maurice al na de allereerste zin ten dode opgeschreven. Dan weten we namelijk al dat Sara op Stille Zaterdag, de dag voor Pasen, bij het oversteken van de weg door een auto zal worden geschept. In de overige 251 pagina’s lopen we in een bedaarde wandelpas achter de feiten aan. In die 251 pagina’s maakt Sara, net als haar grote voorbeeld, een wederopstanding mee.

Maar Van Brederodes passieverhaal wil maar niet spannend of ontroerend worden. De onmogelijke liefde tussen de twee gelovigen doet kunstmatig aan en blijft steken in veel geredeneer en in veel te veel beschrijving achteraf. Maurice en Sara blijven van begin tot eind schimmige figuren, houten reliklazen in het poppentheater van Van Brederode. Als ik een kleur zou moeten kiezen voor Stille Zaterdag, dan denk ik niet aan fonkeloker, perzikgeel of krokuslila. Dan wordt het bleekgroen, kantoorgrijs of beige.

    • Janet Luis