Klimaat

Grillig maar met meer extremen

A man walks along Lake Travis after water receded during a drought in Austin, Texas in this September 10, 2011 file photo. La Nina, a cooling of sea-surface temperatures in the Pacific Ocean triggers drought in places such as Texas and harsher winters elsewhere in North America, but causes above-normal rainfall in Southeast Asia and eastern Australia. To match Analysis COMMODITIES/LA NINA REUTERS/Joshua Lott/Files (UNITED STATES - Tags: ENVIRONMENT BUSINESS COMMODITIES)

Het IPCC heeft vanmorgen een rapport gepubliceerd met een riskante inhoud. Het gaat over de relatie tussen klimaatverandering en extreem weer. In de praktijk is het vrijwel onmogelijk om individuele weergebeurtenissen te koppelen aan de opwarming van de aarde. De meeste uitspraken daarover hebben een heel algemeen karakter.

Probleem is natuurlijk dat het weer grillig is. En dat hittegolven, overstromingen, droogtes, orkanen altijd zijn voorgekomen. Dus wie zegt dat die hittegolf in Nederland in 2006 (die overigens, met meer dan 1000 doden in de top tien van natuurrampen van dat jaar stond) te maken heeft met klimaatverandering?

Het IPCC erkent het probleem. In het Report on Managing the Risks of Extreme Events and Disasters to Advance Climate Change Adaptation staat: ‘signalen van klimaatverandering zijn relatief bescheiden in vergelijking met de natuurlijke variatie in het klimaat’. En sommige weersextremen wordt geschreven dat er een ‘lage zekerheid’ is over andere dat ze ‘waarschijnlijk’ zijn of ‘zeer waarschijnlijk’. In een enkel geval is er bijna zekerheid. Dit zijn de belangrijkste conclusies:

1. Het is bijna zeker (99-100 procent) dat deze eeuw een toename te zien zal geven van het aantal extreem warme dagen en een afname van het aantal extreem koude dagen.
2. Het is zeer waarschijnlijk (90-100 procent zeker) dat hittegolven in lengte, aantal en intensiteit overal op de wereld (boven land) zullen toenemen.
3. Het is waarschijnlijk (66-100 procent) dat de kracht van orkanen zal toenemen, maar dat hun aantal gelijk zal blijven of zal afnemen.
4. Het is mogelijk (‘medium confidence’) dat droogte zal toenemen in Zuid-Europa, Centraal-Europa, Centraal-Noord-Amerika, Midden-Amerika, Noordoost-Brazilië en zuidelijk Afrika. De onzekerheid over droogte wordt vooral veroorzaakt door gebrek aan data en problemen om alle factoren die droogte veroorzaken in onderzoeksmodellen te verwerken.
5. Het is zeer waarschijnlijk dat de gemiddelde zeespiegelstijging zal leiden tot meer extreem hoogwater in kustgebieden
6. Toenemende luchtvochtigheid leidt waarschijnlijk tot meer extreme neerslag, maar er bestaat nog veel onzekerheid over de gevolgen van klimaatverandering voor het aantal overstromingen van rivieren.

Al het onderzoek bij elkaar (zoals alle IPCC-rapporten gaat het om een evaluatie van bestaand onderzoek en is er daarna onderhandeld over een summery for policymakers) leidt volgens de auteurs tot de conclusie dat weersextremen waarschijnlijk nu al beïnvloed worden door klimaatverandering. Ook ziet het ernaar uit dat in de toekomst sommige delen van de wereld, bijvoorbeeld door droogte, ‘marginaliseren als gebieden om te leven’. Er verder zal de sociale en economische schade door weergerelateerde rampen fors stijgen.

Uit het IPCC-rapportUit het IPCC-rapport

Bij dat laatste is het wel weer de vraag of die extra kosten het gevolg zijn van het weer/het klimaat of gewoon van menselijke activiteit. Dat wordt in het bovenstaande plaatje van het IPCC goed weergegeven. Een ramp wordt een ramp door de optelsom van weer, kwetsbaarheid (de kans om getroffen te worden) en blootstelling (simpel gezegd: aantallen mensen en de waarde van hun spullen).

In NRC Handelsblad heb ik vandaag een interview met Maarten van Aalst, klimaatwetenschapper en directeur van het klimaatcentrum van het Rode Kruis, over het rapport. Hij is een van de auteurs (coordinating lead authors). Van Aalst:

„Het unieke van dit rapport is dat de harde wetenschap (IPCC werkgroep I) en adaptatie (werkgroep II) samenkomen en dat het gaat om het gebruik van die kennis. Wat zijn de gevaren in bepaalde gebieden? Hoe verminder je die? Welke groepen zijn kwetsbaar?”

Voor zijn organisatie is kennis over extreem weer van groot belang: het kan helpen om kwetsbaarheden te ontdekken en gemeenschappen voor te bereiden op risico’s.

Zo heeft het klimaatcentrum in Nederland gepleit voor een hitteplan. Niet alleen om te voorkomen dat mensen (vooral ouderen) omkomen door de hitte, zoals in 2003 en in 2006 volgens het CBS is gebeurd. Maar ook om te waarschuwen dat de energievoorziening in gevaar kan komen als er voor centrales onvoldoende koelwater is.

Van Aalst geeft een mooi voorbeeld van de optelsom van risico’s.

„Tuvalu, een eilandstaatje in de stille Oceaan, wordt nu al lange tijd geteisterd door droogte. Op het eiland zijn ze voor hun drinkwater afhankelijk van regen. Het wordt een probleem doordat bij extreem hoogwater zout zeewater over het eiland spoelt en het grondwater verzilt.”

En dat is precies waar Tuvalu steeds vaker mee te maken heeft.

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.

    • Paul Luttikhuis