Geteleporteerd naar Brusse l

Met videobril, koptelefoon en laptop, dwaal je door een 360 graden gefilmde stad.

Dankzij de technologie van het Belgische kunstcollectief CREW.

Een vrouw stapt de lift uit met een huilend kind op haar arm. Ze passeert me. Het kind krijst in mijn linkeroor. Ik kijk haar na. De vrouw loopt door. Hoe kan dit, denk ik bij mezelf. Ik stap de lift in, om even later te genieten van een prachtig uitzicht over Brussel. Dit kan toch niet? Ik ben in Brussel, terwijl ik een half uur geleden nog het Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond in Amsterdam binnenstapte.

Gids Chantalla Pleiter, de artistiek coördinator van het project, neemt me mee door Brussel. Ze pakt mijn hand. Ik zie dat ze mijn hand pakt. Ik voel ook dat ze mijn hand pakt. Het is moeilijk voor te stellen maar de immersieve technologie van de Belgische performance groep CREW maakt het voor de bezoekers mogelijk twaalf minuten lang rond te dwalen door Brussel. De 360 graden gefilmde omgeving van Brussel wordt volledig om de bezoeker heen geprojecteerd.

Tijdens het International Documentary Film Festival Amsterdam laat CREW de komende vier dagen in een doorlopende een-op-eenvoorstelling zien hoe de documentaire van de toekomst eruitziet. Uitgerust met een videobril, koptelefoon en laptop op je rug worden drie bezoekers tegelijk, maar ieder voor zich, ondergedompeld in een door CREW geregisseerde droom, waarin je door het centrum van Brussel wordt geleid.

Onder leiding van kunstenaar Eric Joris ontwikkelde het Belgisch kunstcollectief het medium C.A.P.E (Computer Automated Personal Environment) dat de bezoeker in het hart van de ervaring plaatst. Geen afstand meer tussen jou en het kunstwerk. Geen kader waarin de film zich afspeelt. Jij bent waar het om draait. Jij bepaalt wat er gebeurt.

C.A.P.E voelt aan als een experiment. Een tijdmachine met de bezoekers als proefkonijnen, die ‘even’ naar het centrum van Brussel worden geteleporteerd. Maar het is meer dan dat. Ja, de 56-jarige Eric Joris experimenteert met het medium. „Alle media worden langzamerhand interactiever, tastbaarder en persoonlijker, kijk maar naar de Wii en de Xbox Kinect.” Joris gaat nog een stap verder.

Het is overigens geen ongegrond experiment, „iedereen heeft weleens de drang gehad in het lichaam van iemand anders te kruipen, in een kunstwerk of stripfiguur, nu kan het.” Joris begon zijn carrière als striptekenaar. „Als student wilde ik al in mijn eigen stripfiguren kruipen”, vertelt Joris, „ik heb gewacht op de techniek die dat mogelijk maakt.”

Wat immersie volgens hem is? Onderdompeling, zegt Joris. Hij vergelijkt de ervaring met een goed boek, waar je helemaal in verdwijnt. Of een goede film, waar je helemaal inzit. „Met immersieve technologie kun je fysiek in zo’n film verdwijnen, je kunt erin rondwandelen en je eigen weg kiezen. Het is heel persoonlijk wat je ermee doet, vandaar ook de P van Personal in de naam C.A.P.E”.

Natuurlijk weet je dat je gedurende die twaalf minuten nog steeds in Amsterdam bent. Dat een medewerker je door het zaaltje begeleidt en probeert te voorkomen dat je tegen stoelen of tafels oploopt. Dat andere bezoekers lachend staan te kijken hoe jij, de ‘immersant’, over een steen struikelt, die alleen jij ‘in het echt’ ziet en zij enkel op het scherm. Wanneer je jouw gids ziet balanceren op een stenen balustrade, met links van je het prachtige uitzicht over Brussel, maar ook een diepe afgrond, doe je haar gewoon na omdat je weet dat je in een zaaltje in het Cultuurhuis loopt. Toch verlies je je evenwicht en krijg je het benauwd van de diepte. C.A.P.E verwart je zintuigen totaal.

Het tastbare is wat je over de streep trekt om het hier en nu los te laten. Je ziet dat je gids met haar bolhoedje en witte handschoenen toch echt in Brussel is en jouw hand vastpakt. „We weten dat we onze oren en ogen niet altijd moeten geloven”, zegt Joris, „maar het tastbare geloven we nog wel, je voelt dat je hand wordt vastgepakt, dat vertrouwen we.”

Het collectief van kunstenaars en wetenschappers is al ruim zeven jaar bezig met deze vorm van kunst, toch is C.A.P.E Brussels pas het begin. „Er is zo veel meer mogelijk. We kunnen iemand middenin een fictief verhaal zetten of iemand in andermans lichaam plaatsen”, zegt Joris. „We zijn nu bezig met het maken van een immersieve wandeling door oorlogsgebied, waar je als bezoeker niet enkel heen wordt geteleporteerd om ramptoerist te spelen, maar om ook daadwerkelijk iets te doen.”

C.A.P.E is tijdens IDFA 2011 in Vlaams Cultuurhuis de Brakke Grond in Amsterdam te zien van 17 t/m 21 november tussen 15 en 22.30 uur. Reserveren doe je op www.brakkegrond.nl.