'We schudden wakker zonder moralisme'

Guantanamouk van toneelgroep Union Suspecte gaat over Guantanamo, maar speelt op een tropisch strand . „Engagement met zelfspot.”

Een strand met bier, ligstoelen en een koelbox. Dat is het decor van de voorstelling Guantanamouk van het Brusselse gezelschap Union Suspecte. Twee Arabieren in zwemshort zitten op het strand van Guantanamo te wachten. Waarop ze wachten – de volgende foltering of hun vrijlating – dat weten ze niet. Dus genieten geitenboer Mehdi en internetjihadist Salin maar van de zon en bediscussiëren het bestaan van een mondiaal Arabisch broederschap.

Een stuk over onmacht en onzekerheid in de gevangenis van Guantánamo Bay situeren op een paradijselijk strand: Ruud Gielens, vaste regisseur bij Union Suspecte, noemt het „engagement met een dosis zelfspot”. Die stijl is typerend voor het multiculturele gezelschap, dat wortels in België, Marokko en Tunesië heeft. Voor Guantanamouk deed de groep beroep op de Belgisch-Marokkaanse regisseur Nabil Ben Yadir.

Gielens: „Onze voorstellingen vertrekken steeds vanuit een dwingende sociale of politieke realiteit. We voelen de drang om een ander perspectief te bieden op de actualiteit, als bijvoorbeeld bepaalde aspecten onbesproken blijven.” Bij deze ‘andere perspectieven’ schuwt Union Suspecte de provocatie niet. Gielens: „Wij constateren een gebrek aan gekleurde medemensen op de Vlaamse podia. Ons gezelschap heeft nog steeds iets exotisch en dat gebruiken we. We zijn geen moraalridders, maar we willen het publiek wel wakker schudden.”

Tekst of een duidelijke verhaallijn zijn bij Unione Suspecte meestal van ondergeschikt belang. „Voorstellingen ontstaan vaak intuïtief tijdens het repetitieproces. Hoe we een gevoel of idee uitwerken, kan erg verschillen”, zegt Gielens. „Drie van de vier makers binnen ons gezelschap hebben geen professionele theateropleiding gehad. We komen uit de straatscene, zijn muzikanten, acteurs, breakdancers. Vaak vragen we mensen uit deze sectoren in plaats van acteurs op het podium.”

Union Suspecte werkt graag met spelers die ook off stage een relatie hebben met het onderwerp van een stuk. Zo stonden in het eerder dit jaar opgevoerde Lessons in Revolting enkel ooggetuigen van de Arabische Lente op het podium. In Guantanamouk neemt elektropunkmuzikant Dr. Das de rol van beul op zich. Dr. Das is volgens Gielens „binnen zijn eigen muziekgenre altijd met ongewoon veel politieke overtuiging aan de slag gegaan en is daarom een absolute meerwaarde op het podium”.

Op toneel wordt door elkaar Frans, Engels, Nederlands en Arabisch gesproken. Dat levert de voorstelling haar titel op: een samentrekking van Guantánamo, het Franse scheldwoord Nique ta mere en het Arabische mouk, moeder. Het hybride taalgebruik zorgt ook voor enkele slapstickscènes. Dat de personages elkaar maar matig verstaan veroorzaakt pijnlijke vergissingen. Zo ondervindt de Franstalige Mehdi aan den lijve dat je voor een sessie waterboarden op het strand geen extra zonnebrandcrème hoeft te smeren.

‘Guantanamouk’: op 18 en 19 november in Frascati, Amsterdam. Frans en Engels met Nederlandse boventitels.