Tussen Van Gaal en Cruijff komt het nooit meer goed

De ‘fluwelen revolutie’ van Johan Cruijff bij Ajax is uitgemond in een openlijk conflict. Van Gaal, de nieuwe algemeen directeur, botste al veel vaker met Cruijff.

„En daarom klinkt het vol overgave uit mijn mond. Vandaag is de cirkel echt rond.” Zo luidden de laatste twee regels van een gedicht dat Louis van Gaal in oktober 2003 voorlas toen hij werd gepresenteerd als de nieuwe technisch directeur van Ajax. Johan Cruijff moet het vol afgrijzen hebben aangehoord. Want zijn advies om Wim Jansen aan te stellen was door de clubleiding terzijde geschoven. Wie voor Van Gaal kiest, staat tegenover Cruijff. Daar is in 2011 niets aan veranderd.

De benoeming van Van Gaal als algemeen directeur van Ajax (per 1 juli 2012) stuit nu opnieuw op verzet van Cruijff. „Ze zijn gek geworden”, liet hij gisteren vanuit zijn woonplaats Barcelona weten. Vorig jaar liet Van Gaal op zijn beurt in het tv-programma NOVA College Tour weten dat de ruzie met Cruijff nooit meer kan worden bijgelegd. „Als je door iemand zo lang bent tegengewerkt, dan is er geen plaats meer voor vergeving”, aldus Van Gaal.

Van Gaal schreef in zijn biografie dat het conflict ooit is begonnen toen hij in 1989 tijdens een etentje bij Cruijff halsoverkop was vertrokken toen hij hoorde dat zijn zus was overleden. Van Gaal vergat daarbij Cruijff te bedanken voor zijn gastvrijheid. Cruijff ontkende dit ten stelligste. „Als je zoiets hoort dan vraag je jezelf af of er bij iemand een draadje loszit of een kabel”, zei de huidige commissaris van Ajax over Van Gaal.

In ieder geval komen ‘de schoolmeester’ Van Gaal en ‘praktijkman’ Cruijff al meer dan twintig jaar met elkaar in aanvaring, hoewel zij beiden aan de basis staan van twee succesvolle periodes bij hun club.

Aan de hand van de oud-profspeler en gymleraar Van Gaal keerde de Amsterdamse voetbalclub in de jaren negentig van de vorige eeuw terug tot de rangen van de beste clubs ter wereld. Van Gaal won met Ajax drie landstitels (’94, ’95 en ’96), won de KNVB-beker (’93), de UEFA Cup (’92), de Champions League (’95) en de Wereldbeker (’95).

Ajax was sinds de jaren zeventig niet meer zo succesvol geweest. Onder aanvoering van trainer Rinus Michels en Cruijff won Ajax toen onder andere drie keer op rij de Europa Cup I. Sinds die gouden jaren zeventig smacht de club constant naar succes. Die hunkering is er nog steeds, wat mede aan de basis ligt van de recente terugkeer van Johan Cruijff als ‘de verlosser’ bij Ajax.

Cruijff en Van Gaal zijn beiden voorstanders van aanvallend voetbal, maar in hun trainingsmethoden en aanpak staan de twee lijnrecht tegenover elkaar. Cruijff doet alles op zijn gevoel en is van mening dat ‘Van Gaal-adepten’ als Co Adriaanse en Jan Olde Riekerink de opleiding van Ajax om zeep hebben geholpen. Van Gaal is een man van de theorie.

De twee clubiconen botsen sinds de jaren ’90 regelmatig in de media. Zo liet de ambitieuze, maar nog beginnende, Van Gaal zich in 1992 laatdunkend uit over Barcelona, waar Cruijff trainer was. Van Gaal noemde het Duitse Kaiserslautern een „makkelijke tegenstander”, terwijl Barcelona niet veel eerder met heel veel moeite van Kaiserslautern had gewonnen. „Wij zijn Barcelona niet, wij zijn Ajax”, pochte Van Gaal .

Cruijff counterde sinds die tijd regelmatig en benadrukte meerdere malen dat Van Gaal, die hem als trainer in de loop der jaren leek te overvleugelen, als speler niet veel voordtelde. Voor Van Gaal was in de jaren zeventig geen plek in het gouden Ajax van Cruijff. Ook noemde Cruijff in 1994 expres Ajax niet toen hem gevraagd werd naar de ploegen die mooi voetbal speelden. Later bemoeide Cruijff zich weleens met de opstelling van Ajax. Zo vond hij dat de Portugees Dani altijd moest spelen. Van Gaal zette Dani op de bank en zei daarbij dat hij de trainer was, en niet Cruijff.

Na zijn periode bij Ajax vertrok Van Gaal in 1997 naar FC Barcelona, de club waar Cruijff als speler en trainer zeer succesvol was geweest. Van Gaal won er twee keer de landstitel, maar was nooit onomstreden. Zo leverde de Spaanse pers veel kritiek, vaak onder aanvoering van Cruijff, op de ploeg van Van Gaal.

Van Gaal werd daarna bondscoach van het Nederlands elftal, wat uitliep op een deceptie. Onder leiding van de succescoach kwalificeerde Oranje zich niet voor het WK van 2002. Cruijff had zich eerder tegen de aanstelling van Van Gaal uitgesproken.

In 2003 werd Van Gaal tegen de zin van Cruijff technisch directeur van Ajax. Nog geen jaar later stapte Van Gaal op nadat hij in conflict was gekomen met trainer Ronald Koeman. Van Gaal liet daarop weten „nooit meer” bij Ajax terug te zullen keren, waarop Cruijff zijn rentree maakte.

Van Gaal kende daarna succes als trainer bij AZ, waarmee hij in 2009 kampioen van Nederland werd. Met Bayern München, waar hij in april dit jaar ontslagen werd, veroverde hij in 2010 de Duitse titel.

Nu keert Van Gaal terug bij Ajax en lijkt aan een nieuw, kortstondig tijdperk Cruijff een einde te komen. Van Gaal zei in 2003 dat hij ervan droomde om van Ajax weer een grote club te maken. Cruijff zei iets soortgelijks bij de ontketening van zijn revolutie bij Ajax begin dit jaar. „Volgens mij lijken ze veel meer op elkaar dan ze zelf beseffen”, zei Ajax-trainer Frank de Boer in januari tegen VI. De Boer: „Ze hangen hetzelfde aanvallende voetbal aan, ze houden van Ajax en allebei zijn ze behoorlijk eigenwijs.”

Cruijff wordt geschoffeerd. Niemand wist ervan, niet Cruijff, niet het publiek en ook niet de ledenraad. Dit is een bom onder de club. Als die ontploft, weet je echt niet hoe het afloopt.

Voetbalanalyticus Jan Mulder in De Wereld Draait Door

Cruijff is de baas als het om technische zaken gaat. De andere vier commissarissen zijn geïnstalleerd om Johan te faciliteren. Tegen die achtergrond is het heel vreemd wat er nu gebeurt.

Keje Molenaar, lid ledenraad, tegenover NOS

Denk je op de goede weg te zijn, dan gebeurt dit. Een stel kunstenmakers zijn het. Juridisch zullen ze allemaal wel weten hoe het in elkaar zit, maar dit stinkt natuurlijk aan alle kanten.

Johan Cruijf op site VI

Ik heb alles via de media moeten vernemen, dat zegt een hoop. Een rare gang van zaken, helemaal ten opzichte van Johan. Dit moet ik even op me laten inwerken. Over de consequenties is nog weinig te zeggen.

Wim Jonk, hoofd jeugdopleidingen Ajax, op website vi.nl

Ik betwijfel of Cruijff echt het beste voor heeft met Ajax of dat het om macht ging. Waar was Cruijff telkens als men hem nodig had? Dan was hij onbereikbaar.

Ajax-fan Peter R. de Vries in De Wereld Draait Door

Ik dacht eerst dat ik in de maling werd genomen. Cruijff is net begonnen en dan moet Van Gaal het straks overnemen? Maar dat Danny Blind technisch directeur wordt, is prima.

Oud-speler Sjaak Swart zegt op website nusport.nl dat hij een grap veronderstelde