'De vrouw lijdt anders in de politiek'

In de tv-serie Borgen laat de Deense dramaschrijver Adam Price zien hoe de politiek het privéleven binnensluipt van de eerste vrouwelijke premier van Denemarken.

Nee, de serie Borgen is niet een nieuwe The Killing. Niet alles wat uit Denemarken komt, kan meteen wedijveren met de sensationeel goede politiereeks met de fenomenale Sofie Gråbøl in wintertrui als rechercheur Sarah Lund. De scenarioschrijver van Borgen, Adam Price, zegt het met klem. Hij wilde iets heel anders maken. „Borgen is een politieke satire en een familiedrama. Ik wil laten zien hoe een openbaar ambt doordringt in het privéleven en relaties aantast, en wat de rol van de media daarbij is.”

In The Killing is de politiek een sterk verweven nevenplot, in Borgen is het de hoofdmoot. Borgen komt met horten en stoten op gang, maar dan wordt de psychologie van de macht, op het werk en thuis, steeds verfijnder. In Denemarken was het tweede seizoen al op tv. Het derde is in de maak.

De scenarioschrijver verdedigt het wankele begin, met wat hij zelf ook „waanzinnige toevalligheden” noemt. Maar hij lijkt in het bezit van een glazen bol, want de hoofdrol in zijn serie is voor de eerste vrouwelijke premier van Denemarken en die fictie is vorige maand, een jaar na de première in Denemarken, werkelijkheid geworden. Sociaal-democrate Helle Thorning-Schmidt leidt inmiddels een coalitie van linkse partijen en liberalen.

„Ik kende haar”, zegt Price, „maar als scenarioschrijver maak ik geen nieuwe versie van bestaande feiten. Het emotionele drama staat voorop en daaromheen kleur ik een door mij bedachte politieke wereld in. Mijn interesse in politiek is groot, en mijn kennis benut ik, maar dit is niet meer dan interessant toeval.”

Voor Borgen was het van groot belang, zegt Price, dat zijn politieke figuur de leider was van een kleine, nieuwe partij, de Middenpartij, en niet zoals Helle Thorning-Schmidt van een grote, gevestigde partij. In Borgen moet premier Birgitte Nyborg daardoor veel compromissen sluiten met de andere regeringspartijen, een proces dat een doorlopende bron van conflicten is. „Ze moet vechten voor haar overtuigingen. Over de belangrijke zaken zijn de coalitiepartners het niet eens.”

Een duidelijk verschil met Helle Thorning-Schmidt is ook, zegt Price, dat zijn Birgitte niet overkomt als een professionele politicus. „Ze is onzeker en onhandig, zeker in het begin, wanneer ze zich door haar gevoelens laat leiden. Maar ze wint de verkiezingen juist door haar emoties aan het publiek te tonen. Bij haar speech op tv zegt ze dat ze eigenlijk niet in haar jurk past, omdat ze is aangekomen. De mensen glimlachen en denken: dat is een echt mens.”

Maar toch neemt het politieke spel langzaam haar leven over. Haar man Philip (gespeeld door Mikael Birkkjær, ook in The Killing 2) geeft zijn carrière op om voor de twee kinderen te zorgen. Dat gaat wringen, de afstand tussen hen groeit, de relatie loopt vast. Zijn grapjes over een mogelijke blowjob door de premier klinken eerder wanhopig dan vertrouwelijk intiem.

Van Birgitte Nyborg (gespeeld door Sidse Babett Knudsen) wilde Price een vriendelijk, begripvol en liefhebbend personage maken, om haar vervolgens aan diverse beproevingen en verleidingen bloot te stellen. „De vraag is: ben je in staat jezelf te blijven en de mensen van wie je houdt te koesteren, als je ook een land moet leiden?”

Uiteraard faalt ze op sommige momenten. „Haar grootste baan ooit is een succes, maar persoonlijk beleeft ze een tragedie. Deze empathische vrouw wordt eenzaam, en au, dat doet pijn.”

Die ontwikkeling is ook een reden om voor een vrouw aan de macht te kiezen, aldus Price. „Die pijn is anders bij vrouwen. Mannen zijn gewend zich te excuseren voor het feit dat hun werk voorgaat. Vrouwen hebben daar nog vaker een slecht geweten bij”, zegt de schrijver. „Dus vergt het meer van hen om leidinggevend te worden.”

De kwestie maakte in Denemarken de tongen los. „Mannen vonden Philip ongeloofwaardig, zo’n brave huisvader. Pas toen hij een affaire aanging, werd hij voor hen weer een man, terwijl vrouwen hem een slappeling noemden. Maar zijn vrouw moet hem eerst tweemaal als het ware castreren voor het zover komt.”

Een andere man in gevecht met zichzelf is spindoctor Kasper, een sleutelfiguur in de serie. „Ik wilde een figuur scheppen die niet alleen maar cynisch was, maar ook gepassioneerd. Iemand met een vreselijk persoonlijk geheim, dat hem het soms onmogelijk maakt om normale gevoelens te hebben.”

Kasper heeft veel contact met zijn ex, tv-presentatrice Kristine, die even ambitieus als naïef is. „Het is een naïviteit die je moet koesteren als journalist”, vindt Price, zeker nu ook serieuze media buigen voor het publiek. Ja, de media zijn cynisch, stelt hij. „Ze zijn bijna net zo politiek als de politici. En ze denken commercieel: ‘Hé, dit moet smeuïger, want we moeten de kijkers behagen.’ Ook de publieke omroep denkt zo.”

Als voorbeeld geeft Price hoe de Deense staatsomroep voor de recente verkiezingen een lijsttrekkersdebat organiseerde: als een handbalwedstrijd in een stadion, met cheerleaders en gespreksleiders met scheidsrechtersfluitjes. „Dat leek een leuk idee, maar het haalde de politiek naar beneden. Politiek hoeft niet heilig te zijn, maar het moet serieus zijn.”

Borgen is nu uit op dvd: 10 afleveringen van 60 minuten. € 24,99.