'We willen onze rijkdom niet delen'

Daphne Bunskoek leidt de dagelijkse talkshow van IDFA . Haar beslissende film is ‘Enjoy Poverty’.

Paul de Leeuw (1962) acteur,presentator (L) met zijn mede E.V.A. oprichters, Daphne Bunskoek, Stef Collignon & Hubert Deitmers. foto VINCENT MENTZEL/NRCH==F/C==Almere, 16 september 2008 ©Vincent Mentzel 2008

„In de documentaire Enjoy Poverty gaat Renzo Martens naar de armste delen van Afrika met de boodschap dat ze hun voornaamste exportproduct beter moeten exploiteren: armoede. Tegen fotografen zegt hij dat ze geen foto’s moeten maken van bruiloften, waar ze vijftig cent voor krijgen, maar dat ze foto’s moeten maken van uitgemergelde kinderen. Die leveren wel dertig dollar op, dat krijgen westerse fotografen ook voor zulke foto’s. Hij komt in een dorp bij een gezin waarvan de kinderen echt honger hebben. Hij zegt dat hij ze best wat te eten wil geven, maar dan moeten ze wel een T-shirt aandoen waar zijn naam op staat. Zo gaan volgens hem westerse hulporganisaties ook te werk.

„Dat is heel ongemakkelijk om te zien, maar dat is wel hoe het gaat. Het is nu eenmaal zo dat ik straks in een café een koffie verkeerd ga drinken, terwijl in de andere delen van de wereld mensen honger lijden. Wij zijn helemaal niet bereid om onze rijkdom echt te delen, we zijn hoogstens bereid een beetje hulp te verlenen, zodat we wel een goed gevoel over onszelf kunnen houden. Martens heeft van zichzelf een symbool gemaakt van die houding. Dat komt veel harder aan dan wanneer hij gewoon weer een film over honger in Afrika had gemaakt, waarin hij zelf het goede zou komen doen, zoals iemand als Michael Moore in zijn films altijd voor het goede staat.

„Martens reist door Afrika met enorme neonletters met de tekst ‘Enjoy poverty’. Hij komt daarmee bij een heel arm dorpje. Je ziet de mensen opleven, omdat er een filmploeg in het dorp aankomt. Ze denken dat ze er in ieder geval iets te eten of een beetje geld aan zullen overhouden. ’s Avonds als het donker is gaan die neonletters aan, iedereen juicht en klapt. Dan vragen ze wat er nu gaat gebeuren. Helemaal niets, zegt Martens, dit is het dan. Heel pijnlijk, maar zo is het wel. We kijken naar een film als Enjoy Poverty en vervolgens verandert er niets. We zien de armoede in Afrika als een enorm ingewikkeld probleem, waar we zelf niets aan kunnen doen. Enjoy Poverty maakt je daar bewust van.

Peter de Bruijn

Daphne Bunskoek bericht vanavond over de opening van documentairefestival IDFA, 22.55, Nederland 2