Wat is de meerwaarde van Rutger en Eva?

In het fusiegeweld van de publiek omroep dreigen de nieuwkomers PowNed en WNL vermalen te worden. Is er wel ruimte voor nieuwe geluiden in Hilversum?

Hilversum heeft de deadline gehaald. De omroepen hebben gisteren hun voorstel voor hervorming van het publieke bestel verstuurd aan minister Van Bijsterveldt (Media, CDA). Iedereen blij? Niet helemaal. Aspirant-omroepen PowNed en WNL klagen. Zij vinden dat de traditionele omroepen de macht onderling hebben verdeeld en dat het publieke bestel op slot gaat.

„Oude Hilversumse politiek”, klaagt Dominique Weesie van PowNed, voortgekomen uit weblog GeenStijl. „Het is prima dat wordt gekeken naar een efficiënter bestel. Maar dit gaat ten koste van de openheid.” Unfair, noemt zijn collega Bert Huisjes (WNL) het fusieplan. „Dat is helemaal gericht op consolidatie. Het geld wordt verdeeld onder de oude omroepen. Het is raar dat een partij als WNL, die echt in het bestel wil en ambitieus is, op geen enkele manier meedraait in het plan.”

Wat is er precies aan de hand? Minister Van Bijsterveldt wil net als de raad van bestuur van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) het aantal omroepen in 2016 terugbrengen tot acht. Dat is efficiënter en goedkoper. De huidige aspiranten, sinds september 2010 in het bestel, komen daarmee in de knel. Zij mogen blijven als ze voldoen aan drie voorwaarden: minimaal 150.000 leden (WNL en Powned hebben nu ieder ruim 50.000 leden), aantoonbare inhoudelijke meerwaarde en aansluiting bij een van de gevestigde partijen.

PowNed en WNL hadden tot gisteren om Van Bijsterveldt te laten weten hoe zij zelf hun toekomst zien. „Wij sluiten ons bij niemand aan”, zei Weesie al eerder. „Wij zijn niet gehecht aan het pluche. Dan gaat PowNed commercieel. Of we worden een productiehuis.” Vóór het publieke avontuur onderhandelde GeenStijl met Veronica over een eigen show.

Huisjes (WNL) wil graag in het bestel blijven. „Samenwerking gaan we niet uit de weg, hoewel ik een algehele versmelting niet zie zitten. Ik wil van WNL een nieuws- en informatiemerk maken.” Huisjes heeft de minister gemeld dat hij zich wil aansluiten bij AVRO/TROS of MAX, maar die zien dat nog niet zitten. „Als zij ons niet willen is dat niet ons probleem.” Hij verwacht dat WNL aantrekkelijker wordt als hij eenmaal 150.000 leden heeft. „Dan neem je een behoorlijke bruidsschat mee.” Op basis van de huidige ledenaantallen staat 1 omroeplid in Hilversum voor circa 100 euro budget.

Huisjes vindt het moeilijk dat hij zich eerst moet afzetten tegen de gevestigde partijen om leden te werven, en zich daarna bij een van hen moet aansluiten. Bovendien zal de concurrentie de komende jaren groot zijn, omdat alle omroepen nieuwe leden zullen gaan werven. Ook stijgt de minimumcontributie van 5,72 naar 15 euro per jaar.

Voegen beide aspiranten iets toe aan het bestel? Ironisch genoeg wordt dat eerder gezegd van PowNed, die niet wil blijven, dan van WNL, die graag publiek blijft. PowNed werd aanvankelijk geprezen om de vernieuwende aanpak van zijn actualiteitenprogramma PowNews, maar oogst nu ook kritiek. „Het is steeds vaker belletje trek”, zegt een omroepbestuurder.

Over WNL klinkt het omgekeerde. De programma’s Ochtendspits en Uitgesproken WNL waren inhoudelijk zwak, aldus critici, maar de omroep is nu „minder verkrampt dan in het begin”. De omroep wil rechtse journalistieke programma’s maken „met een goed humeur”. Huisjes: „Niet verbeten en bitter, zoals de PVV, maar zoals Elsevier. Nieuws voor normaal denkend rechts, als tegenwicht tegen het linkse geluid van Pauw & Witteman en DWDD.”

Een laatste onzekere factor voor WNL en Powned is een onderzoek van het Commissariaat voor de Media. Centrale vraag: hoe onafhankelijk zijn de omroepen van ‘moeder’ Telegraaf Media Groep (TMG)? Publieke omroepen mogen niet dienstbaar zijn aan het maken van winst door derden. TMG was altijd kritisch over oneerlijke concurrentie van de publieken, maar profiteert nu ook van Hilversum. Zo worden alle programma’s van WNL geproduceerd door Telegraaf Video Media BV.

Een jaar geleden werd al bekend dat het commissariaat de relatie tussen TMG en PowNed en WNL zou gaan onderzoeken. De resultaten zouden medio dit jaar bekend zijn. Het commissariaat meldt nu dat het onderzoek „eind dit jaar” gereed is.