The Beatles is niet genoeg

Met het opknippen van EMI dreigt een van de bekendste platenlabels te verdwijnen.

Slimme formules voor exploitatie ontbreken.

Je zou denken dat de platenmaatschappij die de muziek van The Beatles en The Rolling Stones uitbracht, als laatste zou verdwijnen. Nee dus.

Afgelopen week werd duidelijk dat EMI, een van de vier grote muziekimperia, in tweeën wordt gesplitst en verkocht wordt aan concurrenten Universal en Sony. Zij betalen naar schatting respectievelijk 1,4 miljard voor de platenlabels en 1,6 miljard euro voor de uitgeeftak, die rechten van liedjes beheert.

Al moet de verkoop nog worden goedgekeurd door mededingingsautoriteiten, de EMI-deal kenmerkt de teloorgang van de traditionele platenmaatschappijen. De exploitatie verandert door internet. Eerst via het illegale circuit waar downloads van gekopieerde muziekbestanden circuleren. Maar ook door de legale digitale muziekwinkels, waar Apple met zijn iTunes Store als marktleider de prijzen en voorwaarden dicteert. De dominantie van Apple in de muziekwereld is een nachtmerriescenario voor de andere cultuurvormen die naar online distributie omschakelen, zoals de filmindustrie, tv en de gedrukte media.

Daarnaast werd de platenmaatschappij minder relevant als ontdekker van nieuw talent. Die rol wordt overgenomen door sociale netwerken en videosite YouTube. Bovendien: dankzij de computer kan iedere artiest in spe zelf z’n liedjes opnemen, terwijl daar vroeger een dure studio en een voorschot van de platenmaatschappij voor nodig was.

Van het traditionele verdienmodel – platen uitbrengen – kan de schoorsteen dus niet meer roken. „Platenmaatschappijen moeten zichzelf opnieuw uitvinden als uitbaters van creativiteit”, zegt de Nederlandse mediaspecialist Paul Rutten. Daarom worden artiesten gekoppeld aan reclamecampagnes en aan merken. Daarnaast wordt de catalogus van oude hits zorgvuldig bijgehouden. „Dat er meer betaald wordt voor deze ‘publishing’ tak van EMI is niet vreemd”, zegt Paul Rutten. „Liedjes van bekende artiesten worden altijd weer eens gecoverd en weer op de radio gedraaid. Bij jonge artiesten moet je eerst een reputatie opbouwen. Bekende artiesten hebben al hun status en de hits zijn al opgenomen. Je hoeft alleen je hand op te houden. ”

Daarom wordt ook door partijen waarvan je het niet zou verwachten driftig gespeculeerd in muziek. Zo heeft het pensioenfonds ABP geld gestoken in een paar oude liedjes van Michael Jackson – het rendement zou rond de 8 procent liggen.

Michael Jackson kocht in 1985 de rechten van onder meer het Beatles-repertoire voor 47,5 miljoen dollar en zag de waarde verviervoudigen in tien jaar tijd. Nog steeds leveren die oude liedjes die The Beatles ooit voor EMI opnamen, tientallen miljoenen per jaar op. Bijvoorbeeld: sinds The Beatles vorig jaar op iTunes verschenen, zijn er meer dan 1,3 miljoen digitale albums van verkocht.

Electrical and Musical Industries ontstond in 1931 uit een fusie van twee Britse platenlabels. EMI werd bekend met The Beatles, maar ook met The Beach Boys (via het gekochte Capitol Records) en The Rolling Stones. Nieuwere EMI artiesten zijn onder meer Katy Perry en Coldplay, en in Nederland bijvoorbeeld Anouk, Di-Rect en Bløf. EMI was, beladen met een miljardenschuld, in handen gekomen van zakenbank Citigroup.

Analisten putten echter moed uit de wetenschap dat er op de EMI-onderdelen is geboden door verschillende platenmaatschappijen, waaronder Warner. Dat dreef de prijs op en het zou erop kunnen duiden dat de bodem in de muziekbranche eindelijk in zicht is. Een rapport van Nielsen ziet in de VS een lichte stijging van 3 procent van de albumverkopen, mede dankzij een stijging in de digitale downloads.

In Nederland is de neergang nog niet tot stand gebracht: hier wordt 8 procent van de muziekomzet uit digitale downloads gehaald. Elders ligt dat percentage rond de 30 procent, zegt brancheorganisatie NVPI.

De muziekindustrie vestigt haar hoop op nieuwe online distributiemethoden, zoals het ‘all you can eat’ abonnement van Spotify. Voor een tientje per maand (of gratis, met advertenties) hebben luisteraars toegang tot een platenkast van ruim 12 miljoen liedjes die ze op pc’s en mobieltjes kunnen beluisteren.

Of zulke abonnementsvormen renderen, is volgens Paul Rutten niet zeker. „Het lijkt erop dat de muziekindustrie perse iets wil doen om de piraterij te stoppen. Maar de digitale paradox is: je kunt via internet veel meer mensen bereiken met je product, maar de kans om er aan te verdienen wordt steeds kleiner.”