Monti weet Italiaanse politici even te temmen

De nieuwe Italiaanse premier Monti zoekt diplomatiek om steun voor zijn zakenkabinet. Maar voorganger Berlusconi denkt aan zijn eigenbelang.

Prime Minister designate Mario Monti talks during a news conference at Giustiniani palace in Rome, November 15, 2011. Monti will form a new Italian government on Wednesday to face a crisis that has brought Italy to the brink of economic disaster and endangered the entire euro zone. REUTERS/Tony Gentile (ITALY - Tags: POLITICS) REUTERS

In het recordtempo van drie dagen heeft Mario Monti Italië een nieuwe kabinet geschonken.

Vanochtend heeft de nieuwe premier van Italië het programma en zijn ministersploeg gepresenteerd aan de Italiaanse president Giorgio Napolitano. Nog deze week zal Monti in het parlement het vertrouwen voor zijn kabinet vragen.

Napolitano gaf Monti zaterdagavond de opdracht een nationaal noodkabinet te formeren dat Italië moet gaan hervormen om de financiële crisis te lijf te gaan, na de val van de regering Berlusconi.

In een poging de Italianen, maar ook de Europese partners en de markten gerust te stellen, sprak Monti gisteravond geruststellende woorden. Hij zei tevreden te zijn na „intense en nuttige werkzaamheden”. „Ik heb bij iedereen het volle en gerijpte bewustzijn gevonden dat we ons in een noodtoestand bevinden. Ik ben getroffen door de verantwoordelijkheidszin van iedereen.”

Onder druk wordt alles vloeibaar. En dat geldt deze dagen ook voor Italië, dat Silvio Berlusconi versneld als premier zag vertrekken nadat beurskoersen spectaculair daalden.

Terwijl de rente op tienjarige staatsobligaties dinsdag opnieuw boven de gevaarlijke grens van 7 procent steeg, schoof Monti aan tafel met de vertegenwoordigers van de twee grootste politieke partijen, met de werkgevers, de vakbonden en representanten van regio’s, provincies, gemeenten, vrouwen en jongeren. Maandag sprak Monti al met vertegenwoordigers van 32 middelgrote en kleine politieke partijen.

Monti was uit op steun voor een zakenkabinet aangevuld met politici van gewicht om draagvlag te creëren. Ook eiste hij tot mei 2013 de tijd te krijgen om zijn plannen uit te voeren, omdat zijn kabinet anders „niet op een geloofwaardige manier” aan de hervormingen kan werken.

Gisterochtend dreigde Monti’s formatiewerkzaamheden te worden vertraagd. Berlusconi’s partij Volk van de Vrijheid bleef verdeeld over deelname aan Monti’s regering.

Een groep haviken wilde aansturen op vervroegde verkiezingen om het verbond met de Lega Nord van Umberto Bossi in stand te houden. Bossi had direct al gezegd het kabinet-Monti niet te steunen. „Ik doe niet mee aan die rommel”, zei hij.

Bossi weigerde zondag zelfs bij Monti langs te gaan. Hij wil in Lombardije het parlement van Padania (Noord-Italië) nieuw leven in blazen. De intern ter discussie gestelde Lega-leider hoopt met deze territoriaal georiënteerde koers de verbrokkeling en ruzies binnen zijn partij te helen. „Vanaf nu gaat de politieke strijd in Italië niet meer tussen links en rechts, maar is het een territoriale strijd geworden’’, zei een partijwoordvoerder vandaag.

De grootste oppositiepartij van Italië, de Democratische Partij (PD), stond vanaf het begin positief tegenover een regering-Monti, maar wilde geen politici in de regering „om het kabinet beter te kunnen steunen”.

In werkelijkheid is de PD bang te worden vereenzelvigd met harde maatregelen als versoepeling van het ontslagrecht, bezuinigingen en pensioeningrepen die de partij kunnen vervreemden van de vakbonden en van de radicalere linkse partijen.

Berlusconi’s partij PDL zei alleen politici in de regering te accepteren als Berlusconi’s vertrouweling Gianni Letta, de machtige kabinetssecretaris van de vertrokken regering, mocht toetreden. Berlusconi hoopte via Letta eventuele successen van Monti op zichzelf te laten afstralen. Hij zou met Letta tegelijkertijd iemand in de regering hebben die zijn zaken- en persoonlijke belangen zou kunnen verdedigen. Berlusconi’s partijsecretaris Alfano onderhandelde vannacht tot in de kleine uurtjes met Monti: „We denken, dat gezien de feiten en na deze laatste conversatie professor Monti’s pogingen goed zullen aflopen”, zei hij gisteravond al. Over Berlusconi’s toekomstige rol zei Alfano: „Het ontslag van Berlusconi sluit zijn carrière niet af […] Hij zal op het toneel blijven zolang hij veel stemmen blijft trekken.”

Monti heeft volgens christen-democraat Pierferdinando Casini een „wonder” verricht, door alle spanningen en gevoeligheden en de jarenlange polarisatie althans voor nu te overwinnen. „Ik bevestig mijn zekerheid en overtuiging dat ons land de capaciteit heeft om door deze uiterst moeilijke fase te komen”, zei Monti gisteravond. Al blijft het de vraag hoe lang de twistzieke Italiaanse politici hun verantwoordelijkheidszin zullen laten prevaleren boven partij- en eigenbelang.