Mens is statistiek in knappe sportfilm

Moneyball. Regie: Bennett Miller. Met: Brad Pitt, Jonah Hill, Philip Seymour Hoffman. In: 23 bioscopen.***

Moneyball lijkt op een sportfilm. Er is een slecht honkbalteam, de Oakland Athletics. Een coach met visie. Een team dat het licht eerst niet ziet. Een kleedkamerspeech („Is losing fun? Huh?”) Een wedstrijd van erop of eronder. Daarna een winning streak.

Toch zien we in Moneyball nauwelijks honkbal: de held, manager Billy Beane (Brad Pitt), komt uit bijgeloof namelijk nooit op het veld. En een eindtriomf ontbreekt, want Oakland Athletics werd nooit kampioen. Wel eindigde dit bescheiden team – begroting 41 miljoen dollar, tegen 125 miljoen voor de New York Yankees – jaar in, jaar uit merkwaardig hoog in de ranglijst. Ondanks een continu verlies van topspelers.

Moneyball gaat over het rücksichtslos reduceren van honkballers tot cijfers in geavanceerde statistische analyse, ‘sabermetrics’ genaamd. Billy Beane, in de film geassisteerd door ‘Googleboy’ Peter Brand (Jonah Hill), ontdekt door sabermetrics dat de grote clubs spelers subjectief onderwaarderen: een werper die raar gooit, een dikke slagman. Uit dat ‘eiland van weggegooid speelgoed’ smeedt hij winnende teams, tot andere clubs zijn truc doorkrijgen. In het echt kwam dat ook door het boek Moneyball (2003), de basis van deze film.

Een abstract gegeven, knap uitgewerkt. Een eerder plan van filmavonturier Steven Soderbergh voor Moneyball werd in 2009 door Sony geschrapt als te riskant, daarna boog topscenarist Aaron Sorkin zich erover. Hij leverde een kunststukje af door Moneyball te vermommen als een doorsnee sportfilm. Beane is de rebelse underdog tegen dure teams, ingesleten gewoontes en oude mannen; bovendien iemand die het respect van vrouw en dochter wil herwinnen en demonen uit zijn verleden moet verdrijven.

Door dat emotionele glazuur merk je niet hoe a-romantisch Moneyball is. Niks teamspirit, niks geloof in eigen kunnen: sporters zijn cijfers, de held een manager die ze verhandelt als vee. Moneyball benut Brad Pitts charisma optimaal: ook als 47-jarige is hij fenomenaal als opgewekte rebel. Maar zijn boodschap in deze managersfilm is naar en kil: mensen zijn statistieken die je koopt, gebruikt en bij het oud vuil zet. Een echte motivatiefilm voor een bedrijfsuitje dus. Om je werknemers scherp te houden.

Coen van Zwol

    • Coen van Zwol