Hoe plast de chirurg tijdens een operatie?

Na een avonddienst op de redactie kwam de vraag op hoe artsen tijdens een operatie plassen. Hoe we erop kwamen, geen idee. Een luier, opperde iemand. Gezien in een ziekenhuisserie. Die oplossing leek ons leuk voor op tv, maar weinig waarschijnlijk in de praktijk. Hoe gaat het dan wel?

Als een operatie vier uur of korter duurt, dan houden artsen en andere medewerkers die in de operatiekamer aanwezig zijn er rekening mee, vertelt Egbert van de Beld. Ze gaan nog even naar het toilet voordat ze de OK binnenstappen. Van de Beld was jarenlang hoofd OK in ziekenhuis De Weezenlanden in Zwolle.

Een operatie aan hersenen, hart of darmen kan oplopen tot twaalf uur. Zo’n langere, complexe operatie bestaat uit verschillende delen. „Zo moet er na het verwijderen van de tumor gewacht worden totdat het bloed is gestold, pas daarna kan er gehecht worden”, vertelt Van de Beld, „tussen de bedrijven door is er tijd om naar het toilet te gaan of even wat te eten”. Vroeger was ook een rookpauze tijdens een langere operatie niet ongebruikelijk, weet hij.

Zoals op elke werkplek gelden er in de operatiekamer Arbowetten over rustpauzes. Maar die zijn niet voor iedereen hetzelfde, vertelt een woordvoerder van de Arbeidsinspectie. „Ondanks de typische ziekenhuiscultuur van hard werken, moeten de artsen in opleiding rusttijden aanhouden.” De inspectie controleert hier dan ook op. „Maar de afgestudeerde, geregistreerde artsen mogen zelf bepalen welke werktijden ze aanhouden en dus ook of en wanneer ze pauze nemen.” In de praktijk blijft de chirurg meestal wel aanwezig, vertelt Van de Beld. „De chirurg heeft in zijn of haar hoofd wat er moet gebeuren, het is moeilijk om zo’n lastige operatie over te dragen.”

En de patiënt? „Die mag voor een operatie niet eten en drinken. In sommige gevallen wordt de patiënt gelaxeerd, zodat de darmen helemaal leeg zijn.” Maar tijdens de operatie gaat de urineproductie natuurlijk door. Bij een langere operatie wordt daarom een katheter ingebracht. „Daar merkt de patiënt niets van, het gebeurt pas na de narcose en is eruit voordat de patiënt wakker wordt.”

Naar artsen in opleiding, die net komen kijken, wordt wel eens gegrapt dat ook zij een katheter moeten dragen bij een lange operatie. Maar dat is een broodje aapverhaal, vertelt Van de Beld. En een luier, zoals in de ziekenhuisserie? „Welnee.”

Laura van der wal