Donner is druk en doet toch weinig

Deze week behandelt de Tweede Kamer de begroting van minister Donner. Zijn portefeuille, Binnenlandse Zaken, is gigantisch. En misschien gaat hij wel weg.

Nederland, Den Haag, 11-11-11 Piet Hein Donner. Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. © Foto Merlin Daleman

Van onveilige overheidssites tot de inkomens van huurders in de sociale sector. Van een boerkaverbod tot een fusie van de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland. Minister Piet Hein Donner heeft van alle leden van het kabinet-Rutte zonder twijfel de meest diverse portefeuille.

Vele dagen brengt Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) in de Tweede Kamer door om zijn beleid te verdedigen. Hij is er zó vaak, dat diezelfde Kamer zich soms afvraagt of Donner nog wel aan de inhoud toekomt. Oppositie én coalitie hebben kritiek. „De gevolgen van die compacte overheid die het kabinet nastreeft, zie je hier: de gigantische portefeuille van minister Donner leidt tot verwaarlozing”, zei Pierre Heijnen (PvdA) afgelopen maandag. VVD’er Willibrord van Beek verzocht de minister „nadrukkelijk om haast te maken met zijn voorstellen. Als dat steeds zo lang duurt, is het momentum zomaar weer voorbij.”

Vandaag bespreekt de Tweede Kamer de begroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Morgen verweert de minister zich, ongetwijfeld met zijn gebruikelijke breedsprakigheid, en in zijn juridisch getinte taal. Dit zijn de problemen waar Donner mee te maken heeft.

1De woningmarktEr worden minder woningen verkocht en de prijzen ervan dalen. Oppositie, deskundigen en maatschappelijke organisaties pleiten voor een drastische hervorming van de woningmarkt. De Nederlandsche Bank waarschuwde deze maand dat de hypotheekschuld een grote bedreiging is voor de financiële stabiliteit van Nederland. Maar Donner houdt vast aan de verkiezingsbelofte van CDA, VVD en PVV om niet aan de hypotheekrenteaftrek te tornen. Want die stimuleert „het vertrouwen in de woningmarkt”.

Ook in de huursector blijft de minister vasthouden aan zijn eigen interpretatie, in dit geval van Europese regels. Sinds begin dit jaar krijgen mensen met een inkomen hoger dan 33.614 euro geen sociale huurwoning meer. De oppositie denkt dat de Europese Commissie een verhoging van die inkomensgrens zou toestaan, maar Donner weigert naar Brussel te gaan om opnieuw te onderhandelen. Ook al riep een meerderheid van de Tweede Kamer – met steun van de PVV – hem daartoe op in een motie.

2Bestuurlijke reorganisatieVan de ‘doorpak-mentaliteit’ die dit kabinet zo graag uitstraalt, komt op het gebied van openbaar bestuur weinig terecht. Donner had beloofd dat hij afgelopen voorjaar met een visie op de bestuurlijke inrichting van Nederland zou komen. Die visie ging pas halverwege oktober naar de Kamer. Direct lag gedoogpartner PVV dwars. De partij is tegen de voorgestelde fusie van Noord-Holland, Utrecht en Flevoland.

Ook met andere bestuurlijke vernieuwingen schiet het niet op, al zegt Donner zelf dat hij „op koers” ligt. Zo sputtert de hele Kamer tegen bij de concentratie van de zogeheten rijksdiensten in twaalf steden. Dat is goedkoper, maar het gaat ten koste van werkgelegenheid elders, vindt de Kamer. Donners partijgenoot Ger Koopmans zei vorige week tijdens een debat „geen kaalslag in de regio’s te accepteren. Je moet de pijn eerlijk verdelen”. Volgens PVV’er Eric Lucassen moet je „niet de broze werkgelegenheid in de regio’s de nekslag geven”.

En dan is er nog het plan om de Eerste en Tweede Kamer te verkleinen. Al heeft Donner daarvoor advies bij de Raad van State gevraagd, de kans dat het erdoor komt is klein. Voor een dergelijke Grondwetswijziging is na volgende verkiezingen een tweederde meerderheid in beide Kamers nodig. Nu steunt slechts een nipte meerderheid het voorstel.

3De Raad van StateDonners grootste probleem was de afgelopen maanden niet de omvang van zijn portefeuille, maar zijn geloofwaardigheid als minister. Die staat onder druk door de geruchten over zijn vertrek naar de Raad van State, als opvolger van huidig vicepresident Herman Tjeenk Willink. Vandaag behandelde de Kamer ook de begrotingen van de Hoge Colleges van Staat, waar de Raad van State onder valt.

PvdA’er Pierre Heijnen besteedde vanmorgen het grootste deel van zijn spreektijd aan de eventuele overstap van minister Donner naar de Raad van State. „Stel dat de Kamer vindt dat de Raad van State moet bezuinigen. Of dat de afdeling bestuursrechtspraak losgekoppeld moet worden. Hoe kan de minister ons van het tegendeel proberen te overtuigen, zonder dat wij rekening houden met een mogelijke sollicitatie van hem en een mogelijk sollicitatiegesprek met de Raad van State?”

De PvdA is niet de enige met kritiek. SP’er Ronald van Raak verwijst elk debat wel een keer naar Donners mogelijke benoeming: „Maakt de minister nog werk van dit onderwerp, of klopt mijn indruk dat hij zijn tijd maar wat uitzit, hier?”