Didactisch maar overtuigend oorlogsepos

Les hommes libres. Regie: Ismaël Ferroukhi. Met: Tahar Rahim, Michael Lonsdale, Mahmud Shalaby, Lubna Azabal. In: 7 bioscopen. ****

Les hommes libres vertelt een verhaal dat welkom is in een tijd waarin de relatie tussen moslims en christenen verre van harmonieus is. Dit is natuurlijk ook de hoofdreden waarom de Frans-Marokkaanse regisseur Ismaël Ferroukhi (Le grand voyage, 2004) hem maakte.

Gebaseerd op historische feiten doet hij in de film uit de doeken hoe joden tijdens de Tweede Wereldoorlog werden opgevangen in de Moskee van Parijs. Ze schuilden er in de krochten van het monumentale gebouw, terwijl de imam ogenschijnlijk collaboreerde met het collaborerende regime van Vichy en met de nazi’s.

In Les hommes libres worden deze gebeurtenissen gadegeslagen door de Algerijnse immigrant Younes, een scharrelaar wiens pragmatisme – à la Rick in de klassieker Casablanca (1942) – allengs plaatsmaakt voor idealisme en verzet. Als de politie hem terug naar zijn land dreigt te sturen, infiltreert hij in opdracht van de politiecommissaris de moskee. Hij sluit vriendschap met Salim, een Joods-Arabische zanger die in Parijse cabarets optreedt. Via Salim komt Younes weer in aanraking met het Franse verzet, waarin ook een militante Algerijn zit die na de oorlog voor de vrijheid van Algerije wil strijden en Younes graag aan zijn zijde wil.

Zo koppelt Les hommes libres het verzet tegen het Duitse nationaal-socialisme aan de anti-koloniale vrijheidsstrijd in Algerije na de Tweede Wereldoorlog. Met de figuur van Salim, iemand met Joods en Arabisch bloed, verwijst de film naar de Middeleeuwen in Spanje, de periode waarin joden en moslims eeuwenlang gebroederlijk naast elkaar leefden in het door de Moren overheerste Andalusië; de melancholieke Arabisch-Andalusische muziek die hij zingt, heeft zijn oorsprong in die tijd.

Ondanks zijn didactische opzet is Les hommes libres een overtuigende oorlogsfilm, waarin het lang duurt voor we actie zien – Ferroukhi is meer geïnteresseerd in zijn personages en hoe de oorlog langzaam op hen inwerkt. Terwijl de meeste historische films kiezen voor een ontkleurd uiterlijk, doet Les hommes libres dat niet; erg verfrissend. Tahar Rahim, bekend uit Un prophète, speelt Younes zeer ingetogen: hij praat niet veel, maar zijn priemende ogen spreken des te meer.

André Waardenburg

Interview Ferroukhi: pagina 6