'Bezuiniging treft experiment'

De Amsterdamse wethouder Gehrels raadt instellingen aan allianties te sluiten, zo werd gisteren duidelijk in een debat.

Samenwerken. Dat was het belangrijkste advies dat wethouder Carolien Gehrels (cultuur, PvdA) gaf aan de bezorgde Amsterdamse kunstinstellingen op het debat in De Balie over haar Kunstenplan, dat vorige week verscheen.

Met het aangaan van allianties kunnen instellingen volgens haar het beste hun toekomst veiligstellen, zoveel is duidelijk. Het Verzetsmuseum moet samenwerken met het Anne Frankhuis en de Hollandsche Schouwburg. Het Muziekgebouw aan ’t IJ met het Bimhuis, Paradiso en het Tropentheater. „ASKO/Schönberg tot tien uur, daarna Armin van Buuren tot diep in de nacht en de volgende ochtend om tien uur weer een uurtje Bach”, suggereerde Gehrels. Want dat krikt bezoekersaantallen op. „De cultuursector moet toe naar een 24-uurseconomie”, aldus debatleider Yoeri Albrecht.

Gehrels bezuinigt in de periode 2013-2016 6,5 miljoen euro op kunstinstellingen. De Amsterdamse Kunstraad vindt dat de kleine en middelgrote instellingen er verhoudingsgewijs te veel op achteruitgaan, ook al stelt Gehrels dat ze de bezuiniging volledig verhaalt op dertien grote instellingen. In haar plannen is 83,5 procent van het geld bestemd voor 29 ‘functies’. Dertien daarvan zijn al ingevuld. De functie van ‘groot symfonisch orkest’ bijvoorbeeld wordt toebedeeld aan het Koninklijk Concertgebouworkest. Maar een functie als ‘één jeugdtheatergezelschap’ staat nog open.

Daarnaast is 16,5 procent van het geld bestemd voor ‘vrije ruimte’: de overige instellingen. De Kunstraad stelt in een advies aan B en W en de gemeenteraad, dat vandaag verschijnt, een andere verdeling voor: 80 procent voor de functionele ruimte en 20 voor de vrije ruimte.

In het debat dinsdag in De Balie deed secretaris van de Kunstraad Guikje Roethof die oproep aan de wethouder alvast live. „Maak die vrije ruimte groter.” Want dat is een zorg voor de Kunstraad: de bloeiende Amsterdamse cultuur bestaat niet alleen bij gratie van de groten.

Van het ‘deskundigenpanel’ bij het debat was Gitta Luiten, directeur van de Mondriaan Stichting, het met die oproep eens. „De grote instellingen kunnen best 15 of zelfs 17 procent bezuinigen. Er mag wel wat meer solidariteit in de sector komen. Nu gaat het behoud van de groten ten koste van het experiment.”

Luiten, die als panellid gevraagd werd te reageren op de plannen, constateerde nog een probleem: de wethouder wil een eigentijds dansgezelschap in Amsterdam subsidiëren, waar het Rijk alleen Het Nationale Ballet nog steunt. „Dat is de keuze van het Rijk proberen te compenseren, ten koste van anderen. Voor de vele Amsterdamse muziekensembles is bijvoorbeeld helemaal niets geregeld. De dans wordt voorgetrokken.” Gehrels: „Maar de dans werd door het Rijk ook wel heel hard geraakt.”

De Kunstraad adviseert de gemeente dat ook kan worden overwogen om tegen de trend in te gaan en niet te bezuinigen op cultuur. D66-raadslid Jan Paternotte zei gisteren hetzelfde. „Het gaat maar om 5 procent van de totale bezuinigingen. Nu Zijlstra de motorzaag in de sector zet, moet Amsterdam dat juist niet doen.” Gehrels: „Kunst en cultuur zijn cruciaal voor Amsterdam, daar drijft de stad op, en dat blijft zo.”

    • Herien Wensink