Nieuwe media beginnen altijd met beeldenpoep

Om twee keer per week op de late avond het beste van internet op tv te laten zien is een heel goed idee. Maar wat een willekeurige en teleurstellende selectie presenteerde de eerste aflevering van 24/7 (BNN/VARA).

Voormalig presentator van het Jeugdjournaal Winfried Baijens babbelt met een panel van alleen bij hun voornaam aangeduide ‘deskundigen’ over wat ze de afgelopen tijd zijn tegengekomen, in de sociale media, op blogs en in filmpjes. De toon is puberaal en hyperbolisch, met wilde uitspraken als „2012 wordt het jaar van YouTube”. In de rubriek Durf te vragen wordt door een verslaggever met een pleeborstel als microfoon de kwestie behandeld „Hoe moet ik poepen?”

Uit de onnoemelijke rijkdom aan beelden en woorden op het web worden video’s gezeefd van een surfende geit, een kat met de hik en – „nu wordt het echt ranzig” – het YouTube-kanaal Food for Louis, waarin de 28-jarige Brit Louis Cole levende wormen en een vogelspin nuttigt, alsmede een milkshake met muizenlijkjes.

Baijens sloot af met de mededeling: „Wij zijn te X-rated voor Uitzendinggemist , dat is echt zo”. Het bleek grootspraak, korte tijd later door de feiten gelogenstraft toen het programma daar al te zien was.

Zelfs dit mechanisme van de zaken erger doen voorkomen dan ze zijn is in overeenstemming met de traditie waar 24/7 in thuishoort en die een kennelijk noodzakelijke eerste fase vormt van de vrijheid die nieuwe media bieden.

Mondo cane, „hondse wereld”, is de term die in 1962 gemunt werd door Gualtiero Jacopetti, een Italiaanse journalist en documentairemaker. Hij was de aartsvader van de zogeheten shockumentary. Door de komst van lichtere 16mm-camera’s kon de werkelijkheid in alle uithoeken van de aarde betrapt worden. Mondo cane was de eerste van een reeks compilaties van choquerend materiaal, met veel seks en geweld, vooral uit het duistere continent Afrika.

De geschiedenis herhaalde zich twintig jaar later met de introductie van video. Iedereen kon zomaar ongecensureerd thuis kijken naar spectaculaire beelden van executies en martelingen in de reeks Faces of Death. De dominante cultuur riep er schande van, het beste verkoopargument voor de exploitatie.

Het duurt altijd even voordat de verontwaardiging over het gevaar voor de geestelijke volksgezondheid wegebt en de veel bredere mogelijkheden van ongeremde beeldconsumptie ontdekt worden.

Het enige verschil is dat het nu de publieke omroep is die voorop loopt in het exploiteren van de beeldenpoep. Jongerenomroep BNN onderscheidt zich van commerciële zenders die scoren met de De gouden kooi en Oh oh Cherso door de schijn van goede bedoelingen. Spuiten en slikken heeft een zekere educatieve waarde, maar het goede doel (Serious Request) in het nieuwe programma De man met de hamer is een doorzichtig alibi om binnen twee minuten zo veel mogelijk vrouwen in het publiek hun beha te laten inleveren.

    • Hans Beerekamp