Een man met vele gezichten

Lynch is bekend als regisseur, maar hij schildert en ontwerpt ook. Nu is hij ook muzikant, met een eigen cd.

Een portret van David Lynch in zijn zes gedaantes.

US director David Lynch gives a press conference 28 January 2006 in Berlin. He presented his foundation for Consciousness-Based Education and World Peace as well as a project to found in Germany a Maharishi University for Vedic Sciences. AFP PHOTO DDP/MARCUS BRANDT GERMANY OUT AFP

Hij begon ooit als schilder, maar er is nauwelijks een creatieve richting te bedenken die hij niet exploreert: David Lynch is regisseur, ontwerper, fotograaf, producer en – nu – volwaardig muzikant. Zijn debuut-cd Crazy Clown Time, die vrijdag verscheen, is opgenomen in Lynch’ eigen professionele studio aan huis in Los Angeles. En dat alles op een dagelijks dieet van sigaretten, vijftien koppen koffie en twintig minuten transcendente meditatie.

1 Als filmregisseur

„Ik heb geen zin meer in film”, zei Lynch twee jaar geleden. „Film is dood, wat mij betreft.” Hoewel filmfans ernaar snakken, concentreert de als schilder geschoolde Lynch zich tegenwoordig liever op andere kunstvormen. Maar wie weet, ooit maakte hij een eerste film omdat hij zijn eigen schilderijen „wilde zien bewegen”. Vanuit dat idee ontstonden succesfilms als Eraserhead en Blue Velvet, en inmiddels minder bekende werkstukken als Elephant Man (1980) en de sciencefictionfilm Dune (1984). In 2006 maakte Lynch het geheel op digitale video opgenomen Inland Empire (2006).

2 Als schilder

Lynch is een eclectisch kunstenaar. Een overzichtstentoonstelling in 2007 in Paris toonde Keith Haring-achtige tekeningen, opgezette dieren zoals bijen en vissen en grote schilderijen met daarop kleding, horloges en slogans in olieverf.

Zijn grote kunstwerken maakt Lynch in de tuin. Het moet buiten gebeuren omdat hij gebruik maakt van giftige stoffen zoals lak en lijm om lampen en andere voorwerpen op het doek te plakken. Sommige doeken zijn bewerkt met gesmolten plastic en elektrische zagen.

3 Als nachtclubeigenaar

Lynch maakte in 1997 een serie meubelen en zei daarover: „Ontwerpen, muziek, kunst en architectuur – ze horen allemaal bij elkaar.” Samen met twee andere ontwerpers bedacht hij de stijl en inrichting van het vorige maand geopende Club Silencio, in Parijs (142 Rue de Montmartre, voor leden, na middernacht ook voor niet-leden). De club, geïnspireerd op de gelijknamige club in zijn film Mulholland Drive, is in de eerste plaats bedoeld als ontmoetingsplaats voor kunstenaars. De verschillende ondergrondse ruimtes hebben ieder een eigen sfeer en zijn geschikt om kunst in te tonen of uit te voeren.

4 Als producer

Niet alleen door zijn muzikale aanpak, maar ook door de vaak bizarre inhoud van zijn films is Lynch al decennia lang van invloed op muzikanten. Onlangs noemde de zangeres van de nieuwe New Yorkse band Twin Sisters hem als voorbeeld, net als zangeres Karin Dreijer Andersson van het Zweedse Fever Ray.

De muziekproducer Lynch heeft een dromerige stijl. In een zacht echoënd geluidsbeeld, gekleurd door trillende gitaarakkoorden en ruisende elektronica, worden vertraagde melodieën gezongen. Bijvoorbeeld in het door Lynch met Angelo Badalamenti geschreven Falling, dat, uitgevoerd door Julee Cruise, het leitmotiv werd van zijn tv-serie Twin Peaks. De dromerige sfeer is ook te horen op de dit jaar verschenen cd This Train, van chanteuse Chrysta Bell, voor wie hij liedjes schreef en produceerde.

Vorig jaar werkte hij met producer Danger Mouse en de inmiddels overleden singer/songwriter Sparklehorse aan de cd Dark Night of the Soul, waarop hij een nummer zong.

5 Als beoefenaar van transcendente meditatie (TM)

Het is dankzij deze meditatie dat zijn creativiteit tot bloei komt, aldus Lynch: „Mijn eerste sessie, in 1973, blies me ondersteboven. M’n haar ging ervan krullen.” Samen met zijn vrouw Emily Stofle heeft hij de David Lynch Foundation opgericht, die meditatie wil verbreiden onder scholieren.

6Als muzikant

Het album Crazy Clown Time ontstond na jamsessies in zijn studio, door Lynch met technicus Dean Hurley. De muziek neigt naar dance, maar dankzij gruizig klinkende synthesizers lijkt deze techno niet geschikt om vrolijk op te dansen. Lynch houdt het somber.

Toch is de onderstroom van repetitieve beats en de stapeling van vliedende klanken vaak opzwepend. Geweldig is opener Pinky’s Dream waarin zangeres Karen O van Yeah Yeah Yeahs krachtig kreunt in een doolhof van galmende gitaarakkoorden. Een enkel nummer blijft hangen in een vage bluesjam en het eindeloze declameren van transcendente meditatieteksten in Strange And Unproductive Thinking is taai, vooral omdat Lynch’ stem hier is bewerkt tot een afgezaagde robotklank.

Maar van de meeste liedjes op Crazy Clown Time kun je zeggen dat Lynch in muziek hetzelfde gevoel uitdrukt dat we kennen uit zijn films: dat de droom in een nachtmerrie verandert.

CD

Crazy Clown Time

David Lynch. De cd is nu uit bij PIAS.

    • Hester Carvalho