Monti belooft tempo met modernisering van Italië

De beoogde Italiaanse premier Monti wil binnen enkele dagen een zakenkabinet presenteren. De financiële markten leken vanmorgen nog niet overtuigd dat Italië snel op orde komt.

Mario Monti is gisteravond onder voorbehoud benoemd tot de nieuwe premier van Italië. Hij heeft beloofd zo snel mogelijk een nieuwe ministersploeg te presenteren. Daarna wordt hij definitief minister-president van een zakenkabinet dat de hervormingen moet doorvoeren die Europa van Italië vraagt. „Een moeilijke uitdaging”, zei Monti. „Maar ik stel me in dienst van het land dat zichzelf kan redden.”

Monti volgt Silvio Berlusconi op die gisteravond in een videoboodschap aan de Italiaanse bevolking meldde dat hij is afgetreden uit „verantwoordelijkheidsgevoel” en „om verdere speculatieve aanvallen op Italië te voorkomen”. Hij weersprak dat zijn vertrek definitief is: „Aan wie mijn zogenaamde afscheid van het toneel heeft gevierd, zeg ik dat ik vanaf morgen mijn inzet verdubbel om de fiscus, justitie en de instituties van Italië te hervormen.”

Een regering-Monti zou woensdag op zijn vroegst om het parlementair vertrouwen kunnen vragen.

Berlusconi’s partij zegt nu Monti voorwaardelijk steun te geven, zolang hij zich beperkt tot het uitvoeren van de maatregelen die Berlusconi met Europa heeft afgesproken. Zaterdag zei Berlusconi nog over een kabinet-Monti: „Ik trek de stekker eruit wanneer ik dat wil.”

De oppositiepartijen steunen Monti. Maar de Lega Nord van Umberto Bossi zegt de maatregelen van geval tot geval te willen beoordelen: „We mengen ons niet in de rommel.”

Berlusconi’s ontslag werd zaterdagavond met gejuich ontvangen op pleinen in Rome, Milaan en Bologna. Een orkestje speelde het Halleluja van Händel voor het presidentieel paleis, dat Berlusconi om de menigte te ontwijken na zijn ontslag via de achterdeur verliet. Voor zijn huis kon hij een vernederende confrontatie met boze Italianen echter niet vermijden. Ze floten hem uit, gooiden munten naar zijn auto en riepen: „De cel in, nar.” De gekrenkte ex-premier omschreef dit vandaag als „triest”.

Ondanks de opluchting over Berlusconi’s vertrek was er geen sprake van een volksfeest. Daarvoor zijn de Italianen te bezorgd over de toekomst en over de gevolgen van de hervormingsmaatregelen die het parlement dit weekend heeft goedgekeurd.

De extra ingrepen die Monti op voorspraak van Europa heeft aangekondigd kunnen tot sociale onrust leiden, zo wordt gevreesd. De Berlusconi-gezinde krant Libero waarschuwde gisterochtend haar lezers al voor Monti en de EU en kopte: ‘Opletten voor je portemonnee’.

De situatie in Italië is enigszins vergelijkbaar met die in 1993. Ook toen besloot een president om na een steekpenningenschandaal, dat een hele politieke klasse wegvaagde, een zakenregering in te stellen. Daarna trad Berlusconi aan.

De ploeg die Monti zal voordragen zal naar verwachting voor een aanzienlijk deel bestaan uit hoogleraren van de Bocconi-universiteit in Milaan, waar Monti rector is.

Voor Italië begint nu een overgangsperiode; inkrimpen van de overheid, liberalisering van de markt en modernisering van de arbeidsmarkt. „Het einde van de privileges”, zoals Monti aankondigde. „Een poging om de internationale geloofwaardigheid van instituties en investeerders terug te verdienen”, zei president Napolitano, die Monti gisteren benoemde.

Veel Italianen kunnen het nog niet geloven. Berlusconi vertrok na 3.336 dagen regeren, maar het ‘Berlusconisme’ is volgens hen niet weg. „Dat is bij ons allen naar binnen gesijpeld”, zegt Lorella Zanardo. Zij bond de afgelopen jaren de strijd aan met de vernedering van (al dan niet ontblote) vrouwen op de televisie. De Italiaanse zanger Giorgio Gaber zong eerder: „Ik vrees niet de Berlusconi op zich, maar de Berlusconi in mij.” De verlossing van dit sjacherende, regels ontduikende en egocentrische Berlusconisme, concludeerde la Repubblica gisteren, is „niet een kwestie van één normale dag, maar er zijn jaren van normale dagen nodig” om Italië te helen.

Het wordt wennen voor iedereen, afscheid nemen van de vorst die met volgwagens, sirene en bewakers door de stad raasde. „We verlangen naar saaiheid. We willen ons vervelen”, zei journalist Massimo Gramellin. In plaats van telefoontaps met gesprekken van een premier die zich voorbereidt op een volgende ‘bunga bunga’-orgie droomt hij „van een politieagent die in slaap valt terwijl hij Monti en Draghi (ECB-president) moet afluisteren”. Wat dat betreft lijkt hij bij Monti aan het goede adres: onderkoeld, precies, wars van decorum. Gisteren ging hij met zijn vrouw naar de kerk en hij vroeg aan de cameraploegen die hem volgden: „Dit gaat toch niet elke dag zo, hè?”

Commentaar: pagina 2

In het nieuws: pagina 4-5