Kortkolom wetenschap

Gepuncteerd sperma geeft gezonde baby

Rotterdam. Baby’s die geboren zijn na een reageerbuisbevruchting waarvoor sperma uit de bijbal van de vader is opgezogen (percutane epididymale sperma-aspiratie, PESA) zijn gewoon gezond. Dat blijkt uit onderzoek waarop fertiliteitsarts Gwendolyn Woldringh op 18 november promoveert aan het Universitair Medisch Centrum Nijmegen. In Nederland was PESA alleen toegestaan in het kader van onderzoek, omdat de veiligheid voor de kinderen niet was bewezen. Mannen met verstopte of ontbrekende zaadleiders kunnen door PESA toch een kind verwekken. Een uit de bijbal gewonnen zaadcel wordt dan in de eicel geïnjecteerd (die techniek heet ICSI). In de groep van 378 PESA-kinderen kwamen niet meer afwijkingen of problemen voor dan bij gangbaarder reageerbuisbevruchtingen. (NRC)

‘Ik weet het niet’ kan toch, bij jonge kinderen

Rotterdam. Het is best mogelijk om jonge kinderen ‘dat weet ik niet’ te laten zeggen, als ze het antwoord op een vraag niet weten. Kinderen onder de 7 doen dat van nature niet; ze verzinnen liever iets, wat vervelend kan uitpakken als ze bijvoorbeeld in een rechtszaak moeten getuigen of als een arts hen ondervraagt. Om dat te vermijden, moet de interviewer niet slechts zeggen dat het kind best ‘ik weet het niet’ mag antwoorden, maar tevens benadrukken dat hij zelf het antwoord ook niet weet, dat hij de hulp van het kind nodig heeft en het kind niet kan helpen. Wat ook werkt, is om het kind eerst in eigen woorden alles te laten vertellen wat het weet, en dán pas vragen te stellen, schreven Britse psychologen vorige week maandag in Journal of Experimental Psychology: Applied. (NRC)

Minder longziekten als er een fornuis in huis is

Rotterdam. Een fornuis in huis, met een schoorsteen die de rook naar buiten afvoert, vermindert het aantal longontsteking onder baby’s en peuters met eenvijfde. Althans bij arme gezinnen in het bergland van Guatemala, waar traditioneel binnenshuis op open vuur wordt gekookt. Het is bekend dat binnenrook slecht is voor de bewonerslongen. Eerder dit jaar is bij onderzoek onder Mexicaanse vrouwen aangetoond dat verbanning van het open kookvuur de longfunctie net zo goed verbetert als stoppen met roken. In Guatemala installeerden onderzoekers lokaal ontwikkelde fornuizen in 250 huishoudens waar een vrouw zwanger was. Evenveel andere huishoudens waar ook een kind op komst was, hielden hun open vuur. In The Lancet van afgelopen zaterdag staat dat vooral het aantal ernstige longontstekingen duidelijk af nam. Het effect viel misschien tegen doordat in huizen met fornuis soms toch nog veel rook hing. (NRC)

Hardnekkige epidemie genetisch ontrafeld

Rotterdam. In een bacteriestam die jarenlang patiënten met taaislijmziekte infecteerde, ontstonden mutaties in steeds dezelfde groep genen. Dat zijn hoogstwaarschijnlijk de genen die betrokken zijn bij het ziekteproces, zoals antibioticaresistentie. Dat schrijven onderzoekers in een gisteren verschenen artikel in Nature Genetics. De onderzoekers isoleerden zestien jaar lang bacteriën uit de longen en het bloed van 14 patiënten die steeds opnieuw geïnfecteerd raakten. Ze bepaalden de DNA-volgorde van de bacteriën. Alle 14 waren in de jaren ’90 in Boston met dezelfde bacteriestam (Burkholderia dolosa) geïnfecteerd geraakt. Het was een hardnekkige uitbraak onder taaislijmziektepatiënten. Zeventien genen bleken in alle patiënten vaak te muteren. Voor zes genen was die betrokkenheid onverwacht. Dat kunnen nieuwe aangrijpingspunten zijn voor de bestrijding van longinfecties. Met de genetische profielen brachten de onderzoekers het verloop van de gehele epidemie in kaart. (NRC)