Transparantie rond de VAR zorgt voor meer sentiment

Analyse Na Ajax-sc Heerenveen ging het meer over video dan over voetbal. De KNVB speelt een belangrijke rol in de VAR-discussie.

Scheidsrechter Serdar Gözübüyük bekijkt tijdens Ajax-sc Heerenveen de videobeelden aan de zijlijn in de Johan Cruijff Arena. Foto VI-Images /Tom Bode Multimedia
Scheidsrechter Serdar Gözübüyük bekijkt tijdens Ajax-sc Heerenveen de videobeelden aan de zijlijn in de Johan Cruijff Arena. Foto VI-Images /Tom Bode Multimedia

Als scheidsrechtersbaas Dick van Egmond zich op zondagen uitlaat over VAR-situaties in de eredivisie, komt het voor dat tv-kijkers zijn commentaar eerder weten dan de scheidsrechter in kwestie.

Het overkwam Serdar Gözübüyük bij Ajax-Heerenveen (4-4). Ondanks tussenkomst van de VAR (videoarbiter) gaf de scheidsrechter géén strafschop nadat Ajax-doelman Kostas Lamprou Heerenveen-spits Sam Lammers ongelukkig ten val bracht. „Honderd procent strafschop”, zei Van Egmond bij Fox Sports.

Gözübüyük hoorde van anderen dat zijn leidinggevende dit vond. Op tv zei hij die mening te respecteren, maar achter zijn beslissing te blijven staan.

Toch was Van Egmonds uitspraak saillant. Zeker omdat elke scheidsrechter wordt beoordeeld door een KNVB-waarnemer. Kan die nog een onafhankelijk rapport schrijven als de coördinator scheidsrechterszaken zijn oordeel al heeft geveld? Zij moeten hun rapport immers indienen bij Van Egmond zelf. Durf het maar, het standpunt van de baas te betwisten.

Duiding en transparantie

De dag na het duel openbaarde de KNVB de audio-opnamen van het discutabele moment, zoals de bond bijna elke week een moment kiest. Om echt ingeburgerd te raken heeft het technische hulpmiddel zo nu en dan wat duiding en transparantie nodig.

Zoals iedere arbiter wiens besluit wordt uitgelicht, was Gözübüyük hiervan niet op de hoogte. De KNVB vraagt scheidsrechters niet om toestemming, hoewel het VAR-protocol van de internationale spelregelcommissie IFAB voorschrijft dat audio alleen publiekelijk wordt gemaakt bij vragen rondom de transparantie of integriteit van een beslissing op het veld.

Openheid is fijn voor de kijkers en de acceptatie van de VAR, maar zouden scheidsrechters hier niet zelf een stem in moeten hebben, in tijden van de verscherpte privacywet?

Feit is dat Gözübüyük maandag via anderen heeft moeten horen dat zijn conversatie met videoscheidsrechter Dennis Higler online stond. Een korte impressie van wat de twee tegen elkaar zeiden toen Heerenveen-spits Sam Lammers naar de grond ging:

„Dennis, er is contact”, zegt Gözübüyük. „Maar gewoon een voetbalcontact. Kijk hoe makkelijk hij valt.”

Higler: „Ik vind dat de bal weg is. De keeper raakt helemaal geen bal en loopt hem omver. Ik vind dat je moet gaan kijken.”

Gozubuyuk: „Waar zie je twijfel?”

Higler, nogmaals: „Ik vind dat je moet gaan kijken.”

Gözübüyük checkt de beelden en blijft bij zijn standpunt: niets aan de hand.

Stevige meningen

Wel of geen penalty: die discussie zal er zijn zolang de bal rolt. Dat bewijst ook dit moment. Want al zijn de spelregels een zwartwitkwestie, de interpretatie ervan is dat niet. Commentator Jan Roelfs en Johan Derksen vonden het geen pingel. Analist René van der Gijp en bondscoach Ronald Koeman weer wel.

Koeman stelde in de nieuwe voetbaltalkshow VTBL zelfs dat Gözübüyük de penalty andersom waarschijnlijk wel had gegeven, als het ten gunste van Ajax zou zijn geweest.

Scheidsrechters zijn die stevige meningen over hun optredens gewend, maar juist door de openheid vanuit de KNVB lijkt het alsof het sentiment zich nóg meer tegen Gözübüyük keerde.

Niet alleen doordat Van Egmond zijn besluit openlijk bekritiseerde, ook door het audiofragment. Daarin zegt videoscheidsrechter Higler Gözübüyük niet of het in zijn ogen wél of géén penalty is. Hij legt de hete aardappel in handen van Gözübüyük. En die doet wat hij denkt te moeten doen. Fluiten scheidsrechters minder snel voor overtredingen, nu ze met de VAR een vangnet hebben? Het is juist andersom, zeggen arbiters. Ze geven sneller penalty’s, wetende dat de VAR hun besluit bij een vorm van ‘contact’ toch wel ondersteunt.

Gözübüyük luisterde naar de VAR, maar zag vervolgens in de vertraagde herhaling wat hij ervoor op het veld zag: geen penalty. En dat recht heeft hij, of je het ermee eens bent of niet. Zoals de Engelsen zeggen: agree to disagree.