Europese zorgen over vrijheid media

Met een subsidie van zes ton gaat komende maand in Florence een Europees mediacentrum van start. De Europese Commissie maakt zich zorgen over vrije media in sommige lidstaten.

De mediavrijheid in Europa staat onder druk. De Hongaarse premier Orban kwam eerder dit jaar met een omstreden mediawet die de regering in staat stelde kritische journalisten te straffen. In Frankrijk laat Sarkozy zich alleen nog maar interviewen door ‘bevriende’ journalisten. Berlusconi heeft regels inzake persvrijheid nooit erg serieus genomen. In Rusland worden kritische journalisten vermoord.

Hoog tijd voor een Europese denktank op het gebied van mediavrijheid, vindt de Europese Commissie. Vorige week stelde Eurocommissaris Neelie Kroes (Digitale agenda) 600.000 euro beschikbaar voor de oprichting van een ‘Centre for Media Pluralism and Media Freedom’. De nieuwe instelling wordt onderdeel van het Robert Schuman Centre in het Europees Universitair Instituut (EUI) in Florence en gaat volgende maand van start. Kroes verklaarde tijdens de presentatie van de plannen dat „vrijheid van meningsuiting afhankelijk is van diverse en vrije media”.

Het Europese mediacentrum moet door middel van onderzoek en debat het belang van vrije media benadrukken en de kennis vergroten. Het gaat ook toezicht houden op mediadiversiteit in de lidstaten. De doelgroep bestaat uit wetenschappers, politici, journalisten en andere professionals die direct of indirect invloed uitoefenen op de bewegingsruimte van de media. Er komen conferenties over het onderwerp, en een jaarlijkse summer school van een week voor veertig deelnemers. Het centrum wordt geleid door de Italiaanse mediawetenschapper Pier Luigi Parcu, nu al verbonden aan de EUI.

Sonja de Leeuw, hoogleraar film en televisiewetenschappen aan de Universiteit van Utrecht, is enthousiast. „Het is een volgende stap in de plannen van de commissie om de mediacultuur van Europa te profileren. Al jaren zijn ze bezig met die aspecten van onze Europese cultuur.” Volgens De Leeuw is er ook voldoende noodzaak voor de instelling. „Het is eigenlijk al alarmerend genoeg dat een dergelijk centrum nodig is, maar de incidenten in Italië en Hongarije spreken voor zich. Met dit centrum heeft Europa eindelijk iets om op terug te vallen.” En dat is nodig volgens haar, want bijvoorbeeld wat betreft Hongarije maakt de EC zich al langer zorgen over de persvrijheid.

Het bevorderen van vrije media is al langer een missie van de Europese Commissie. Een ander initiatief op dit gebied is het onlangs gelanceerde EUscreen, een online archief voor Europese televisie- en mediageschiedenis. De Leeuw is als coördinator betrokken bij EUscreen, dat vier miljoen euro subsidie ontvangt. Ze vreest dat er met 600.000 euro aan subsidie nauwelijks goed onderzoek kan worden gedaan. „Dat is erg weinig. Dat EUscreen zoveel meer ontvangt is verklaarbaar, het is een arbeidsintensief project. Wij moeten 30.000 programma’s online beschikbaar stellen. Het mediacentrum zal eerst zijn waarde moeten bewijzen voordat het meer subsidie krijgt.”

    • Lois Fritzsche