Een optelsom van klimaatveranderingen

A boat is seen stranded on the cracked bed of a dried area of Xieshan, which is part of Poyang Lake in east China's Jiangxi Province May 4, 2011. Chinese officials on Wednesday warned that an extended low-flow period, caused by the lingering spring drought in central China, might pose a threat to navigation in parts of the Yangtze River, the longest waterway in China, Xinhua News Agency reported. Photo taken May 4, 2011. REUTERS/China Daily (CHINA - Tags: ENVIRONMENT TRANSPORT) CHINA OUT. NO COMMERCIAL OR EDITORIAL SALES IN CHINA Het meer van Poyang is dit voorjaar drooggevallen doordat de Yangtze te weinig water aanvoert. (Foto Reuters)

In het klimaatonderzoek ontstaat steeds meer belangstelling voor regionale effecten. Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar de gevolgen van de opwarming voor bepaalde gebieden. Zo publiceert het IPCC deze week een rapport over extreem weer, waarin wordt gezocht naar een verband tussen klimaatverandering en individuele weersgebeurtenissen, waarover later meer.

Maar het omgekeerde is ook van belang. Hebben menselijke activiteiten gevolgen voor de weersgesteldheid en het klimaat in een bepaald gebied. Een voorbeeld daarvan is het onderzoek naar de gevolgen van houtkap in de Amazone voor het gebied zelf: erosie en veranderingen in luchtvochtigheid kunnen een kantelpunt vormen voor de kwaliteit van het tropische regenwoud.

China heeft onderzoek gedaan naar de gevolgen van de bouw van de Drieklovendam in de rivier de Yangtze. (lees hier en hier het nieuws). De vraag was: leidt zo’n gigantisch bouwwerk in een levensader in het zuiden van China tot veranderingen in het klimaat. De conclusie van het ‘Green Paper on Climate Change’ (hier een beetje krakkemikkig stukje, dat toch een beeld geeft van het onderzoek) is, dat de invloed van de dam niet verder reikt dan zo’n 20 kilometer.

Voor het onderzoek zijn gegevens van ruim 300 weerstations beoordeeld:

No direct link has been found between the dam and local severe droughts and floods in recent years, according to the report, which instead laid the blame on extreme weather conditions caused by abnormal atmospheric circulation and air temperature mainly incurred by changes in ocean temperature and snow conditions at the Qinghai-Tibet Plateau.

Het onderzoek volgde op een periode van grote droogte dit voorjaar, de ergste in een halve eeuw, waarvan critici vermoedden dat die versterkt wordt door de dam (lees ook hier). De onderzoekers adviseren wel om de situatie rondom de dam beter in de gaten te houden.

China heeft eerder toegegeven dat de dam implicaties heeft voor het milieu. En tussen de regels door erkennen ze ook dat die groter zijn dan ze hadden verwacht: er is sprake van een reeks „urgente milieu-, geologische-, sociale- en economische problemen”. Zo dreigt het stuwmeer een enorm riool te worden en valt de Yangtze stroomafwaarts bijna droog.

Meteoroloog Zheng Guoguang zei onlangs: ‘Het zou ondenkbaar zijn dat de Drieklovendam geen enkel gevolg heeft voor het klimaat in de gebieden er omheen.’ Maar het wordt volgens hem erg overdreven en bewijzen dat de dam de oorzaak is van extreme weersveranderingen, zijn er niet.

De Yangtze was in het verleden in feite verantwoordelijk voor veel grotere overstromingen, die veel mensenlevens kostten. Sinds de aanleg van de Drieklovendam komen reusachtige overstromingen die aan tienduizenden het leven kosten niet meer voor, schreef correspondent Oscar Garschagen in juni in NRC Handelsblad.

Zoals zo vaak in het klimaatonderzoek is het waarschijnlijk juist de opeenstapeling van oorzaken en gevolgen die tot problemen leidt. Door klimaatverandering smelten de gletsjers in de Himalaya. Dat smeltwater is ook een ‘motor’ voor de waterstroom van de Yangtze. Als die gletsjerstroom opdroogt versterkt dat de droogte die toch al ontstaat door de dam. Overigens bleek uit onderzoek in 2010 dat de betekenis van de gletsjers voor de Yangtze minder groot is dan voor andere rivieren. Karel Knip schreef daarover destijds in NRC Handelsblad:

Immerzeel c.s. ontwierpen een index die aangeeft wat de verhouding is tussen de hoeveelheid smeltwater die de bergen verlaat en het debiet van de rivieren waar die door bevolkt gebied stromen. Het smeltwater wordt benedenstrooms aangevuld met regenwater. De gezochte verhouding is voor de Yangtze en de Gele Rivier maar 8 procent, de Brahmaputra 27 procent en voor de Indus, die door heel droog gebied stroomt, maar liefst 151 procent.

Ook in de delta waarin de Yangtze uitmondt versterken twee ‘klimaatproblemen’ elkaar. De bodem zakt langzaam weg doordat de Drieklovendam de aanvoer van sediment tegenhoudt. In combinatie met de zeespiegelstijging door de opwarming kan dat een gevaar vormen voor de bewoners van dat gebied.