Assad staat nu zo goed als alleen in de wereld

De Arabische Liga gaat Syrië schorsen. Het is een signaal dat Arabische leiders het regime van president Assad hebben opgegeven.

Het Syrische regime heeft zich afgelopen weekeinde – met aanvallen van zijn aanhangers op de ambassades van Saoedi-Arabië en Qatar – afgereageerd voor zijn dreigende schorsing als lid van de Arabische Liga. Het is de gebruikelijke manier waarop Damascus onwelgevallige buitenlandse acties en uitspraken vergeldt. En deze schorsing, waarvoor Saoedi-Arabië en Qatar de gangmakers zijn, is zeer onplezierig. Het Syrische regime is hierdoor in een diep isolement terechtgekomen.

De Arabische Liga besloot zaterdag op een spoedzitting Syrië woensdag te schorsen als het dan het Arabische plan nog niet heeft uitgevoerd om het overheidsgeweld tegen demonstrerende burgers te staken. Ook volgen er dan sancties. Welke dat zijn is nog onbekend.

Twee weken geleden accepteerde de regering van president Assad „zonder voorbehoud” dat vredesplan: terugtrekking van de tanks uit steden, vrijlating van politieke gevangenen. In werkelijkheid werd geen letter van het Arabische plan uitgevoerd. Integendeel: sinds de aanvaarding van het Arabische plan hebben de Syrische autoriteiten volgens oppositiebronnen ongeveer 300 betogers en andere tegenstanders gedood. In totaal zou het aantal doden sinds de opstand tegen Assad half maart begon nu op 3.500 staan.

De Arabische Liga geldt als buitengewoon ineffectief. Strafmaatregelen tegen leden zijn uitzonderlijk. Begin dit jaar wilde de 22 leden tellende organisatie slechts onder zeer zware westerse druk uitspreken dat het regime van de Libische leider Gaddafi zijn legitimiteit had verloren. Dat maakte voor het Westen de weg vrij om gewapend in te grijpen in Libië.

De meerderheid van de lidstaten van de Liga wordt net als Syrië geregeerd door autoritaire regimes. Libanon, dat onder sterke invloed van Syrië staat, en Jemen, waar president Saleh ook een overlevingsstrijd tegen de oppositie voert en dat de bui zag hangen, stemden zaterdag tegen het schorsingsbesluit. Het door shi’ieten bestuurde Irak vreest dat sunnieten Assad zullen opvolgen, en onthield zich van stemming. De overige leden stemden voor schorsing, hoewel de meesten van hen zelf geen enkel probleem hebben met harde maatregelen tegen demonstranten die democratische hervormingen eisen, en eigenlijk ook geen nieuw voorbeeld willen van een leider die door de oppositie wordt geveld. Zie Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, die eerder dit jaar troepen stuurden naar Bahrein om de koning daar te helpen de opstand van de shi’itische meerderheid neer te slaan.

Verscheidene factoren verklaren de stem tegen Assad. De persoonlijke afkeer van de Saoedische koning Abdullah, die de Syrische president de moord op zijn vriend, de Libanese ex-premier Rafiq Hariri, nooit heeft vergeven. Assads bondgenootschap met het shi’itische Iran, dat wordt gevreesd door de sunnitische monarchen in het Golfgebied. De ambities van de emir van Qatar, die hoewel zelf een autocraat, elders democratisch machtsmakelaar wil zijn. Het feit dat Syrië het Arabische vredesplan totaal in de wind sloeg. En, wat waarschijnlijk de doorslag gaf, voortschrijdend inzicht dat het Syrische regime ten onder gaat.

Het besluit van de Liga betekent geen opmaat naar gewapend ingrijpen door de internationale gemeenschap. De Liga wil het niet, de Syrische oppositie is er zeer verdeeld over (en niet alleen daarover), en het Westen heeft er voorlopig ook geen trek in. Maar de vraag is of Rusland en China hun blokkade tegen een veroordeling en sancties in de VN-Veiligheidsraad nu nog volhouden. Assad staat zo goed als alleen in de wereld.

    • Carolien Roelants