Assad alleen op de wereld

Syrië is geschorst als lid van de Arabische Liga.

Dat betekent niet dat Arabische leiders solidair zijn met betogers. Wel hebben ze het Assad-regime opgegeven.

Het Syrische regime heeft zich afgelopen weekeinde met aanvallen door zijn aanhangers op de ambassades van Saoedi-Arabië en Qatar afgereageerd op zijn dreigende schorsing als lid van de Arabische Liga. Het is de gebruikelijke manier waarop Damascus onwelgevallige buitenlandse acties vergeldt. En deze schorsing is zeer onplezierig.

De Arabische Liga besloot zaterdag op een spoedzitting Syrië te schorsen. Als het land woensdag geen gevolg heeft gegeven aan het Arabische voorstel om het overheidsgeweld tegen demonstrerende burgers te staken, volgen er sancties. Welke dat zijn, is nog onbekend.

Twee weken geleden accepteerde de regering van president Assad „zonder voorbehoud” dat vredesvoorstel: terugtrekking van de tanks uit steden, vrijlating van politieke gevangenen. In werkelijkheid werd geen letter van het Arabische plan uitgevoerd. Integendeel: sinds de aanvaarding van het Arabische plan hebben de Syrische autoriteiten volgens oppositiebronnen ongeveer 300 betogers en andere tegenstanders gedood. In totaal zou het aantal doden sinds de opstand tegen Assad half maart begon nu op 3.500 staan.

De Arabische Liga geldt als buitengewoon ineffectief. Strafmaatregelen tegen leden zijn uitzonderlijk. Begin dit jaar wilde de 22 leden tellende organisatie slechts onder zeer zware westerse druk uitspreken dat het regime van de Libische leider Gaddafi zijn legitimiteit had verloren. Die steun maakte voor het Westen de weg vrij om gewapend in te grijpen in Libië.

De meerderheid van de lidstaten van de Liga wordt net als Syrië geregeerd door autoritaire regimes. Libanon, dat onder sterke invloed van Syrië staat, en Jemen, waar president Saleh ook een overlevingsstrijd tegen de oppositie voert en de bui zag hangen, stemden zaterdag tegen het schorsingsbesluit. Het door shi’ieten bestuurde Irak vreest dat sunnieten Assad zullen opvolgen, en onthield zich van stemming. De overige leden stemden voor schorsing hoewel de meesten van hen zelf geen enkel probleem hebben met harde maatregelen tegen demonstranten die democratische hervormingen eisen en eigenlijk ook geen nieuw voorbeeld willen van een leider die door de oppositie wordt geveld. Zie Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, die eerder dit jaar troepen stuurden naar Bahrein om de koning daar te helpen de opstand van de shi’itische meerderheid neer te slaan.

Verscheidene factoren verklaren de stem tegen Assad. De persoonlijke afkeer van de Saoedische koning Abdullah, die de Syrische president de moord op zijn vriend, de Libanese ex-premier Rafiq Hariri, nooit heeft vergeven. Assads bondgenootschap met het shi’itische Iran, dat wordt gevreesd door de sunnitische monarchen in het Golfgebied. De ambities van de emir van Qatar, die hoewel zelf een autocraat, elders democratisch machtsmakelaar wil zijn. Het feit dat Syrië het Arabische vredesplan totaal in de wind sloeg. En, wat waarschijnlijk de doorslag gaf, voortschrijdend inzicht dat het Syrische regime ten onder gaat.

Het besluit van de Liga betekent geen opmaat naar gewapend ingrijpen door de internationale gemeenschap. De Syrische oppositie is daarover zeer verdeeld (en niet alleen daarover), en de internationale gemeenschap heeft er voorlopig geen trek in. Maar de vraag is of Rusland en China hun blokkade tegen sancties in de VN-Veiligheidsraad nu nog volhouden. Hoe dan ook is het Syrische regime in een diep isolement terechtgekomen. Assad staat zo goed als alleen in de wereld.

Commentaar: pagina 19