Très bien, zegt Marie Curie

Soms gaat Dr. Zeepaard naar een museum. Deze week was dat het Leidse Museum Boerhaave. Hij kreeg er natuurkundeles. À la Marie Curie.

Leiden, 09-11-2011. Theatervoorstelling "De lessen van Marie Curie" in het Boerhaave Museum. Foto Leo van Velzen NrcHb.

Dr. Zeepaard was deze week bij een voorstelling in Leiden. De spannende lessen van Marie Curie heette die. Dat kwam goed uit want afgelopen week, op 7 november, was het precies 144 jaar geleden dat Marie Curie geboren werd.

Marie Curie? Wie was dat?

Marie werd in Polen geboren. Ze was de jongste thuis, het vijfde kind, en ze kon goed leren. Maar ja, meisjes mochten toen in Polen niet studeren en Marie werd gouvernante.

Gelukkig was Marie veel te eigenwijs en koppig om dat te blijven. Toen ze 24 jaar was en genoeg had gespaard, nam ze de trein naar Parijs, stapte uit op het Gare du Nord, het grote station, en werd wereldberoemd.

Nee, niet meteen. Eerst studeerde ze natuurkunde en trouwde ze met de natuurkundige Pierre Curie (haar eigen achternaam was Sklodowska). Daarna begon ze een groot onderzoek naar ‘radioactiviteit’. Zo noemde Marie zelf de onzichtbare en toen nog supergeheimzinnige straling die zij bestudeerde.

Ze werkte in een vervallen opslagplaats, want in een echt laboratorium was geen plek voor vrouwen. Met een groot stuk ijzer roerde ze daar in een kokende zwarte stroop, pekblende. Ze zeefde die, onderzocht die en werkte net zo lang tot ze er, met haar man Pierre, twee nieuwe stoffen (‘elementen’) in vond. De ene noemde ze polonium, naar Polen. De andere, radium, werd heel belangrijk omdat je die kunt gebruiken om röntgenfoto’s mee te maken en om kanker mee weg te stralen. In 1904 kregen Marie en Pierre de Nobelprijs.

Net zo belangrijk: ze kregen twee dochters. Irène en Eve. Maar die vonden de natuurkundeles op school maar saai. Zó saai zelfs, dat Marie toen zelf lessen bedacht, met proefjes.

In het Leidse Museum Boerhaave, zag Dr. Zeepaard hoe zo’n les gegaan zou kunnen zijn. Marijke van Bemmel van toneelgroep Pandemonia droeg een zwarte blouse en zwarte rok, en ze had haar haar in een knotje, net als Marie. Soms zei ze “très bien”, zoals Marie ook wel gedaan zal hebben.

En het was leuk. Je leerde hoe je longen werken. Waarom papier en een munt in vacuüm (waar géén lucht is) even snel naar beneden vallen. Hoe je een fontein kunt maken zonder pomp...

Zijn de dochters van Marie en Pierre ook natuurkunde gaan studeren? Irène wel. Samen met haar man, Frédéric Joliot, won ze in 1935 een Nobelprijs. En Eve? Die ging lekker wat anders doen en werd journalist. Maar aan al die prijzen kon ze niet ontsnappen: in 1965 kreeg haar man, Henri Labouisse, de Nobelprijs voor de vrede. Een echte Nobelfamilie dus!

Meer over de voorstelling:

www.museumboerhaave.nl

    • Margriet van der Heijden