Partij tracht Chinezen hun vrijheid op het web te ontnemen

De Chinese communistische autoriteiten voeren nieuwe regels in om te voorkomen dat hun onwelgevallige verhalen via internet in omloop komen. Maar volgens Chinese bloggers zijn ze aan een mission impossible begonnen.

A man smokes as he uses a computer at an internet cafe in Hefei, Anhui province, September 15, 2011. A stream of warnings in state media has exposed how nervous Beijing is about the booming microblogs and their potential to tear at the seams of party censorship and controls. Despite the jitters, Beijing is extremely unlikely to close microblogs, and is instead exploring ways to tame the medium so it remains a useful forum for monitoring opinion, but stays within the ultimate grip of authorities. Picture taken September 15, 2011. To match analysis CHINA-INTERNET/ REUTERS/Stringer (CHINA - Tags: POLITICS SCIENCE TECHNOLOGY) CHINA OUT. NO COMMERCIAL OR EDITORIAL SALES IN CHINA REUTERS

IMF-chef Christine Lagarde mocht gisteren van de Chinese censuur met een monter „Hallo China” een blog openen op Weibo, het Chinese microblogsysteem. Minder welgevallig waren de blogs over het protest, gisteren, van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton tegen het huisarrest van de blinde advocaat Chen Guangcheng. Clintons blog werd na drie uur geblokkeerd.

Het razendsnel groeiende Weibo is een digitaal strijdperk aan het worden waarop buitenlandse, financiële en vooral ook binnenlandse politiek wordt bedreven. Daar zijn de Chinese autoriteiten, zelf vaak nog digibeten, zich van bewust en ze proberen greep te krijgen op wat de 500 miljoen netgebruikers en 200 miljoen geregistreerde bloggers schrijven en lezen.

„Weibo is een zaak van hoge binnenlandse politiek geworden. Onze leiders maken zich hier drukker over dan over de gevolgen van de eurocrisis voor onze export, de hoge inflatie of de corruptie, want de macht van de partij is in het geding, zeker na de Arabische gebeurtenissen”, denkt Hu Yong, hoogleraar politicologie en massacommunicatie aan de Universiteit van Peking.

Gisteren hebben de autoriteiten nieuwe instructies aan de journalisten van alle Chinese media uitgevaardigd waardoor het gebruik van blogs als communicatiemiddel en als bron drastisch wordt beperkt. Eerder deze week moesten de 39 oprichters en de hoogste bazen van internet- en telefoonbedrijven naar Peking komen voor politieke scholing en om te beloven dat zij de „zelfcontrole en zelfcensuur” uitbreiden.

Het internet, Weibo in het bijzonder, mag niet meer worden gebruikt om „schadelijke geruchten” te verspreiden. Wat schadelijke geruchten zijn wordt niet gedefinieerd, maar in principe gaat het om alle informatie die niet van officiële zijde komt. Blogs over corrupte partijbestuurders, wantoestanden in fabrieken, misdragingen van de politie of de groeiende sociale onrust moeten worden gecensureerd en mogen door journalisten niet meer worden gebruikt zonder officiële bevestiging.

Deze maatregelen zijn het rechtstreekse gevolg van het grote treinongeluk in juli van dit jaar. Bijna 30 miljoen microbloggers wezen de snelle economische ontwikkeling van China aan als de hoofdoorzaak van het hsl-ongeluk, waarbij veertig doden vielen. Bovendien werden ministers, ambtenaren van het spoorwegbedrijf en zelfs ook de populaire premier Wen Jiabao bespot.

Journalisten die hun artikelen of tv-programma’s door de censor op de redacties geschrapt zagen worden, gebruikten hun blogs om „de echte waarheid” te verspreiden. Sindsdien houden internetters rekening met nieuwe maatregelen omdat lokale partijleiders, ambtenaren en ook ministers zich bij de partijtop hadden beklaagd over de vrijheid van Weibo.

De verscherping van de controle op het internet vloeit voort uit de wens van de Communistische Partij van China om „het principe van de dominante status van het marxisme op cultureel gebied” in de praktijk te brengen, en om „de culturele veiligheid” van China te vergroten.

Dit zijn de kernbegrippen uit de deze week integraal gepubliceerde, bijna 18.000 karakters lange resolutie die werd aangenomen op de laatste plenaire vergadering dit jaar van het Centraal Comité, het hoogste orgaan van de partij. In dit geheime beraad van de 300 belangrijkste leiders stond niet de economie centraal maar het culturele beleid, het groeiende internet en de in China levendige oude media.

De Shanghaise, internationaal bekende blogger Han Han denkt dat de partij aan een „mission impossible” is begonnen, omdat het Chineestalige internet te groot is en te snel groeit om zich te laten controleren.

De Chinese autoriteiten zien dat anders, weet Hu Yong. „Zij proberen strenge controle van de media, oud en nieuw, en de ontwikkeling van het internet met elkaar te combineren. Er bestaat grote behoefte het internet te reguleren en ook een dam op te werpen tegen de westerse culturele dominantie, in China en daar buiten”, legt hij uit.

De zorg over de opmars van de westerse cultuur, die via muziek, films, mode en tv-programma’s vanuit Zuid-Korea, Japan, Taiwan en Hongkong overwaait, wordt gezien als een „ondermijning van het socialistische waardensysteem”, aldus de resolutie van het Centraal Comité. In de praktijk vertaald komt deze retoriek erop neer dat de 39 grootste tv-stations van het land met ingang van dit weekend hun programmering moeten kuisen.

Geen datingprogramma’s meer met een seksuele ondertoon, geen jongen-zoekt-meisje-wedstrijden meer, en zelfs het onschuldige China Got Talent moet worden verplaatst van zeven uur ’s avonds naar elf uur. Tv-stations moeten het entertainment beperken tot tien shows per week in plaats van veertig nu.

„Ik moet nog zien of dat lukt”, zegt prof. Hu Yong, „want als de kijkers wegblijven en de advertentieomzetten dalen zullen de lokale leiders iets moeten verzinnen.” Ook de censuur op Weibo zal volgens hem nooit waterdicht worden, al zouden de autoriteiten dat wel willen.

Blogger Han Han: „Als ze zouden durven, zou Weibo onmiddellijk verboden worden en het liefst zouden de oude bazen willen dat de tv alleen maar anti-Japanse oorlogsfilms en documentaires over de revolutie uitzendt. Maar daar is niemand meer in geïnteresseerd. Jongeren kijken al nauwelijks meer naar de televisie.” Volgens Han Han is het onmogelijk van China een modern en welvarend land te maken en tegelijkertijd de greep op de cultuur te verstevigen. „Dit is geen cultureel leiderschap, maar censuur. Dit begint op een nieuwe Culturele Revolutie te lijken.”

    • Oscar Garschagen