In Italië lijkt de discussie gesloten

Voordat maandag de beurzen openen wil president Napolitano Italië een nieuwe premier bezorgen. Bij voorkeur voormalig eurocommissaris Monti.

Het was veel meer dan de rituele begroeting van een nieuwe collega – het klaterende applaus waarmee Mario Monti gisteren in de Italiaanse Senaat werd begroet. Hier kwam de man binnen die het land moet gaan redden.

Het is nog niet officieel, en veel commentatoren hielden gisteren hun kruit droog. Maar in Rome wordt rekening gehouden met een ongekend druk weekeinde: vandaag moet de Kamer van Afgevaardigden het onder Europese auspiciën opgestelde bezuinigingsplan goedkeuren. Dan is het aan Berlusconi om af te treden. Daarna kan president Napolitano beginnen met de grondwettelijk verplichte consultaties over de vorming van een nieuwe regering. Normaal duurt dat een paar dagen. Maar Napolitano zou wel eens alles op alles kunnen zetten om ervoor te zorgen dat voormalig eurocommissaris Monti premier van Italië is voordat maandag de beurzen openen.

De benoeming van Monti tot senator voor het leven, woensdagavond bekendgemaakt door de president, had het effect van een vuist op tafel. Niemand kon deze boodschap verkeerd interpreteren. Als de rente op staatsobligaties tot boven de zeven procent stijgt, zoals die dag gebeurde, is de tijd voor discussie voorbij. Italië stond aan de afgrond.

Dat was ook de sfeer gisteren in de Senaat, die na de begroeting van Monti moest stemmen over het bezuinigingspakket. Dat werd zonder veel discussie aangenomen, op een kleine schermutseling over jachtgeweren na. Als om te onderstrepen dat Italië weinig keus heeft, kwam de delegatie uit Brussel, die eind vorige week in Rome is aangekomen en in de Italiaanse pers omschreven als de inspecteurs van de EU, kijken hoe de stemming verliep.

In de pers worden, anders dan in Griekenland, de bezuinigingen die door Brussel zijn afgedwongen en de verdere ingrepen die ongetwijfeld nodig zullen zijn, meestal niet gezien als een dictaat van Brussel of Berlijn. Ze worden eerder beschouwd als levertraan: ellendig, maar je weet dat het goed is voor je.

Buiten de traditionele politieke partijen is ook, voorzichtig, iets van nieuw elan zichtbaar. Dit is geen simpele wisseling van de wacht. Door het aangekondigde vertrek van Berlusconi uit de politiek, na zeventien jaar, worden de kaarten opnieuw geschud. Voor La Stampa is dit het einde van een tijdperk. En Beppe Grillo, de komiek die heeft geprobeerd het onbehagen van de burger te kanaliseren, juicht op zijn blog dat nu het moment aanbreekt voor een nieuwe generatie. Vergeet het idee dat er nooit iets verandert in dit land, zei Grillo. Geloof in verandering. „Als wij niet in onszelf geloven, waarom zouden anderen dat dan doen?”

Dat is de sfeer waarin Monti zich opmaakt voor het premierschap van bloed, zweet en tranen. Links wil hem steunen, ook al lag er een verkiezingszege in het verschiet. Het Berlusconikamp is verdeeld. Maar de Italianen lijken realistischer dan de Grieken over de zin van vervroegde verkiezingen. In de woorden van Kamervoorzitter Gianfranco Fini: „Gaan stemmen is een luxe die we ons niet kunnen permitteren.”

    • Marc Leijendekker