Bloed en leven in Idomeneo zonder één overtollig beeld

Idomeneo van W.A. Mozart door De Nederlandse Opera/Ned. Kamerorkest o.l.v. John Nelson. Gehoord: 9/11 Muziektheater Amsterdam. Aldaar t/m 27/11. ****

Traktatie voor oud-gymnasiasten: op de site van De Nederlandse Opera kun je de stamboom van Elektra invullen. Griekse mythologie is het thema van dit operajaar, zodat we Elektra na haar laatromantische ellende volgens Richard Strauss deze maand terugzien in Mozarts Idomeneo – over de Kretenzer koning die zijn zoon Idamante moet offeren in ruil voor de gunst van Neptunus. Idomeneo’s bijl zwiept net richting hakblok als Ilia aanbiedt de plaats van haar geliefde in te nemen. Ware liefde vermurwt Neptunus en zie: het paar bestijgt de troon. Jammer voor Elektra, die daar óók had willen staan en haar onmin uit in een furiearia.

Mozart was 25 toen hij Idomeneo componeerde. Hij liet zijn jeugdig vuur los op de toen al wat sleetse vorm van de opera seria, en de wat starre line-up van aria’s, recitatieven en (fraaie!) koren met helaas weinig ensembles betovert minder dan de inhoud, waarin Mozarts genie zich wel al regelmatig in volle wasdom toont – vooral daar waar bitter en zoet samenvallen.

Het regie-echtpaar Karl-Ernst en Ursel Herrmann beet zich in 2000 vast in Idomeneo (voor het festival in Baden Baden), en werkte die gestileerde voorstelling in 2004 om voor Amsterdam. De reprise van die succesproductie heeft zeven jaar op zich laten wachten en is in details anders, maar dwingt wel als nieuw bewondering af. Verbazingwekkend knap blijft het, hoe de Herrmanns zonder één overtollig beeld bloed en leven pompen in Mozarts stramme plot. De gruwel van Neptunus is een drietand die door het podium heen breekt, woede een rood verkleurende hemel. Veel is het allemaal niet, mooi en veelzeggend des te meer.

De Nederlandse sopraan Judith van Wanroij is voorbeeldig, licht en vol als Ilia. Een interessante stem heeft ook mezzo Stéphanie d’Oustrac (Idamante). Mozart-routinier Michael Schade is geweldig als Idomeneo en datzelfde geldt voor dirigent John Nelson, die het Nederlands Kamerorkest aanzet tot bewonderenswaardig wendbaar en subtiel spel in de soms snel verkleurende orkestrale horizonten.

Een moderne plotdokter zou Idomeneo vermoedelijk met een uur inkorten. Maar aan de schoonheid van alle elementen in deze prachtvoorstelling doet dat niks af.

    • Mischa Spel