Zeshonderd kilo mens, schoon aan de haak

David Whitehouse: Bed. Uit het Engels vertaald door Theo Scholten. Contact, 295 blz. € 19,95

Bed, de debuutroman van de jonge Engelse journalist en filmmaker David Whitehouse, is net zo licht als zijn hoofdpersoon zwaar is. In 80 hoofdstukjes van een paar pagina’s vertelt hij het verhaal van Mal – een jongen die altijd bereid was dingen te doen die nooit eerder geprobeerd waren. Zijn moeder leerde al snel ‘ja’ te antwoorden op vragen als ‘Heeft iemand al eens op de bodem van de oceaan gelopen?’ want zo niet, dan wilde Mal de eerste zijn.

Maar originaliteit nastreven is lastig in een tijd waarin keuzestress hoogtij viert. Wat te doen? Helemaal niets, besluit Mal. En dat doet hij dan ook heel grondig: hij wil de zwaarste mens ooit worden. En zo geschiedt – stap voor stap ga je als lezer mee in dit droog opgeschreven proces waarbij alles ver voorbij het realisme is. Maar omdat het hele proces zo nauwkeurig wordt genoteerd, schuif je je ongeloof probleemloos opzij. Ook als een man van ruim 600 kilo levend uit een huis wordt gehaald door de voorgevel weg te halen – ‘Letterlijk weg te breken, helemaal, de bakstenen, de ramen, alles’ – dan geloof je dat, ongeacht de vraag of het kan.

Onsmakelijke gedachten worden door Whitehouse met satanisch genoegen opgeroepen: ‘Ik moet er niet aan denken wat er diep in die spelonken van Mal verstopt zit. Kleine dieren die zijn opgeslokt door het drijfzand van zijn lijf,’ of ‘een reusachtig zeemonster tentoongesteld in een Victoriaans museum van het groteske’, aldus de verteller van het verhaal: de naamloze broer die gedoemd is tot een bestaan in de schaduw van zijn grote broer.

Bed is goed geschreven, heeft een overtuigende verteller met een bijzondere stem, het is origineel, een tikje melancholiek maar toegankelijk, maar helemaal bevredigend is het desondanks niet. Want in het achterhoofd blijft toch die ene vraag hangen: waarom? Wat bezielt Mal, of beter: waarom bezielt hem niets? Hij heeft geen zin om mee te doen met het leven, geen zin om volwassen te worden, want ‘niemand vaart er wel bij’. Iets groots bereiken door niets te doen, is dat alles?

Je krijgt de indruk dat Whitehouse een idee voor ogen had dat talrijke geestige situaties, mooie beelden en absurde dialogen moest genereren, maar dat hij geen behoefte had om het verhaal op een hoger plan te brengen. Bed is in veel opzichten goed, maar maakt vooral nieuwsgierig naar een opvolger, want de vraag of Whitehouse echt iets te vertellen heeft, is met dit boek nog niet beantwoord.

David Whitehouse treedt 18 november op bij Crossing Border

    • Toef Jaeger