Stoute vosjes

Lida Dijkstra & Thé Tjong-Khing: Verhalen voor de vossenbroertjes. Pimento, 123 blz. € 15,95

Gouden Griffel winnen? Bewerk een literaire klassieker. De laatste drie winnaars waren de bewerkins van een Andersen-sprookje, een nieuw scheppingsverhaal en een moderne Odyssee. Dus volgend jaar Lida Dijkstra? Ze heeft de goede papieren met haar Verhalen voor de vossenbroertjes, gepresenteerd als ‘het langverwachte vervolg op Van den vos Reynaerde’.

Het aantal Reynaert-bewerkingen voor kinderen is eindeloos, al wisselden de verhalen over de middeleeuwse vos in de loop der tijd flink van karakter. Zijn gemeenste streken zijn soms verdwenen, om het kinderpubliek deugdzaamheid bij te brengen. Daarop gaat Lida Dijkstra verder: op het verhalen vertellen over Reinaert, op zijn reputatie. Ze schrijft over Reinaerdijn en Rosseel, de zonen die hun verbannen vader Reinaert alleen kennen uit de rooskleurige verhalen van hun moeder. Maar dan verschijnt Bruun de beer, voormalig Reinaert-slachtoffer, en degene die inziet dat de vossenbroertjes hard op weg zijn grote deugnieten te worden. Hij vertelt de vossenbroertjes de andere kant van het verhaal. Dijkstra maakte haar boek middeleeuws voor kinderen – en het is héél middeleeuws. Het verhaal bestaat uit korte verzen, niet rijmend maar wel ritmisch, de woorden zijn af en toe gepast archaïsch, vaak bloemrijk en steeds tijdloos. Tekenaar Thé Tjong-Khing verrichtte schitterend monnikenwerk: miniaturen in de kantlijn en bovenaan elk hoofdstuk geïllustreerde initialen. Eénmaal kiest hij ervoor om net dat ene zinnetje te illustreren waarin de vossenbroertjes hun behoefte doen. Een middeleeuwer hield wel van zo’n grapje. Een jonge lezer van nu niet minder, natuurlijk.

Verhalen voor de vossenbroertjes is literair én toegankelijk: zoals er tekstverwijzingen zijn voor kenners (‘De pinksterbomen bloeiden, alle vogels hadden nesten begonnen’), zo is er taalspel voor kinderen: ‘Die haas is het haasje’, aldus de vossenbroertjes die dan haasje-over gaan spelen. De maatschappijkritiek uit het oorspronkelijke verhaal liet Lida Dijkstra achterwege, maar met haar nadruk op ‘de luchthartigheid en speelsheid’ bewijst ze de middeleeuwse literatuur een goede dienst. En ze maakte een fantastisch, prijzenswaardig boek.

    • Thomas de Veen