Mexicanen vrezen drugsbendes én politie

Vermeende drugsmisdadigers in Mexico zeggen dat ze zijn gemarteld om te bekennen. President Calderón reageert defensief op een rapport over mensenrechtenschendingen.

A police officer stands behind a police line at a crime scene where two men were shot dead outside a bar called "The Dollar" in Oaxaca September 28, 2011. The owner of the bar and his bodyguard were shot dead by three hitmen, according to local media. REUTERS/Jorge Luis Plata (MEXICO - Tags: CRIME LAW CIVIL UNREST) REUTERS

Op 18 juni 2010 bekende de 22-jarige Mexicaanse Thamara Lara Sosa dat ze drie kennissen naar een afgelegen plek had gelokt en vervolgens had toegekeken hoe de vrouwen werden verkracht en vermoord door leden van de drugsbende Los Zetas. Ze zei dat te hebben gedaan op verzoek van een belangrijk lid van de Zetas. Een van de drie vrouwen had hem beledigd.

Vijf dagen later werd Sosa voorgeleid aan de rechter en trok ze haar verklaring in. Ze had de bekentenis ondertekend, zei Sosa, nadat ze was gemarteld door de politie. Ze was geslagen, aangerand en bijna tot verstikking gebracht. Toen haar ondervragers klaar stonden om haar te verkrachten, bekende ze.

Het relaas van Thamara Lara Sosa is een van de persoonlijke verhalen die mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) aanhaalt in een woensdag verschenen rapport over marteling en misbruik door de Mexicaanse politie en het leger. Volgens HRW vinden er grove schendingen van de mensenrechten plaats in de strijd van de Mexicaanse overheid tegen de drugskartels.

De Mexicaanse president Felipe Calderón heeft na de publicatie van het rapport gezegd dat de drugsbendes de belangrijkste bedreiging vormen voor de mensenrechten in Mexico, niet de ordetroepen. Het zijn de criminelen, zegt Calderón op zijn website, die de rechten van het volk schenden met hun moorden, ontvoeringen en afpersingen.

De defensieve reactie op het HRW-rapport is typerend voor Calderón, die het succes van de strijd tegen de drugsbendes blijft benadrukken te midden van toenemende kritiek. Volgens zijn critici heeft Calderón de veiligheid in Mexico meer kwaad dan goed gedaan met zijn besluit in 2006 om het leger in te zetten tegen de kartels. Eind vorige jaar stond de teller van het aantal geweldsdoden tijdens Calderóns ‘oorlog tegen drugs’ op 35.000, nieuwe officiële cijfers moeten nog komen.

Calderón heeft de Mexicanen gevraagd om geduld: het ontmantelen van de machtige en gewelddadige kartels kost tijd. Maar ondertussen klagen burgers dat ze niet alleen bang moeten zijn voor bendeleden, maar ook voor de politie en het leger.

HRW stelt in het uitgebreid gedocumenteerde rapport dat de Mexicaans ordetroepen schuldig zijn aan minstens 170 gevallen van marteling, 24 moorden en 39 verdwijningen. Het onderzoek van de organisatie richt zich op vijf staten met het hevigste drugsgeweld. De getuigenissen van tientallen vermeende slachtoffers die HRW heeft geïnterviewd hebben een vast patroon: ze zijn opgepakt, in een auto zonder nummerborden gegooid, naar een onbekende locatie gereden en vervolgens gemarteld om een bekentenis uit ze te krijgen.

Opvallend genoeg zijn politieagenten ook zelf het slachtoffer van geweld. HRW heeft meerdere getuigenissen verzameld van agenten die zeggen te zijn gemarteld door collega’s. Het doel: een handtekening onder een verklaring dat ze samenwerkten met de drugskartels.

Eén van de voorbeelden is een groep van zes gemeentelijke agenten die op 13 mei 2009 werd opgedragen om zich te melden bij hun politiekantoor in Cárdenas, Tabasco. Volgens hun getuigenis aan HRW werden ze door gemaskeerde mannen naar een onbekende locatie gebracht. Ze werden geslagen, kregen plastic zakken over hun hoofd getrokken en werden gepijnigd met elektrische schokken. Vier van de zes bekenden dat ze werkten voor de Zetas.

Volgens HRW worden de meldingen van misbruik zelden onderzocht. De autoriteiten gaan er van uit dat de vermeende slachtoffers zonder uitzondering criminelen zijn. Maar zelfs als dat zo zou zijn, dan verdienen verdachten een eerlijke behandeling. HRW roept op tot hervormingen zodat de rechten van gedetineerden beter worden beschermd. Ophouden om gearresteerden al voor hun berechting te betitelen als criminelen is een eerste stap.

Thamara Lara Sosa en de zes gemeentelijke agenten zitten ondertussen nog vast, in afwachting van hun berechting. Hun families hebben een klacht ingediend bij de mensenrechtencommissie van de staat Tabasco. Zonder resultaat.

    • Ykje Vriesinga