Waarom word ik wakker voor de wekker?

Ella Verkuyten uit Utrecht wordt naar eigen zeggen altijd een paar minuten voor de wekker wakker. „Alsof ik onbewust weet hoe laat het is”, mailt ze. „Het maakt ook niet uit of ik genoeg heb geslapen of juist nog erg moe ben.” Verkuyten wil weten: hoe kan dat?

Verkuyten is niet de enige die elke ochtend een paar minuten voor de wekker afgaat wakker wordt. De Britse bioloog Rupert Sheldrake wilde weten of er meer mensen zijn die hier ‘last’ van hebben. Hij schrijft erover in zijn boek The Sense of Being Stared At. Sheldrake constateert dat de meeste mensen er flink naast zitten, als je ze onverwachts laat raden hoe laat het ongeveer is. Overdag tenminste. Het tijdsbesef ’s nachts lijkt beter te zijn. Van de 377 mensen die meededen aan Sheldrakes onderzoek reageerde 96 procent positief op de vraag of ze regelmatig ontwaken voor de wekker afgaat. 88 procent zei dat het ook gebeurt als ze op onregelmatige tijden wakker moeten worden. 73 procent zei geen wekker te hoeven zetten als ze zich voor het slapengaan maar genoeg concentreren op de wakker te worden tijd.

Neurowetenschapper Ysbrand van der Werf van het Nederlands Institute for Neuroscience legt uit hoe het zit. Hij houdt zich al acht jaar bezig met het mysterie van slaap. De aanwijzingen voor dit fenomeen zijn ‘puur anekdotisch’, zegt Van der Werf. „Er zijn genoeg mensen die dag in dag uit enkele minuten voor de wekker gaat wakker worden. De oorzaak is alleen nog nooit onderzocht.”

Het sterkste argument is volgens Van der Werf de biologische klok. Als je elke dag een vaste tijd hebt voor je wekker, dan gaat je bioritme daarin mee. Dat ritme wordt bepaald door je biologische klok. „Je temperatuurregulatie, hormoonregulatie en urineafgifte hebben een dag- en nachtritme”, zegt Van der Werf, „dat ritme bepaalt wanneer je klaar bent om wakker te worden.”

Kun je het ook sturen als je voor het slapengaan op een onregelmatige tijd wakker moet worden? „Daar is geen bewijs voor, maar tijdens de nacht ben je nooit volledig knock-out”, vertelt Van der Werf. „Speculatief zou je zeggen dat de geheugensporen die je aan het verwerken bent, de onbewuste processen die doorgaan, ervoor kunnen zorgen dat je ook op variabele wekkertijden uit jezelf wakker wordt.”

Lindsay Mossink

    • Lindsay Mossink