Vetcellen sterven door medicijn tegen 'dik zijn'

Dikke resusapen raakten binnen een maand ruim 10 procent lichaamsgewicht kwijt door behandeling met een experimenteel vermageringsgeneesmiddel. Het medicijn, adipotide, tast de bloedtoevoer naar het vetweefsel aan, waardoor vetcellen afsterven. Dat schrijven onderzoekers uit Houston in het gisteren uitgekomen tijdschrift Science Translational Medicine.

Vetweefsel werd tot in de jaren negentig gezien als een passieve opslagplaats voor overtollige calorieën. Maar inmiddels is duidelijk dat het lichaamsvet eerder een orgaan dan inert weefsel is. Vetcellen scheiden hormonen af en laten zich besturen door het autonome zenuwstelsel. Signalen uit vetcellen hebben bijvoorbeeld invloed op het verzadigingsgevoel. Om hun werk goed te kunnen doen zijn de vetcellen afhankelijk van een goede doorbloeding. Bloed voert zuurstof en voedings- en signaalstoffen aan.

Medicijnen tegen overgewicht lijken onmogelijk, want uiteindelijk komt ieder pondje door het mondje. De paar die ooit zijn ontwikkeld hadden vervelende bijwerkingen en de meeste zijn weer van de markt.

Adipotide bestaat uit twee stukjes eiwit, waarvan er één gericht aan cellen in de bloedvaten van het vetweefsel bindt. Dat is mogelijk doordat deze cellen een eiwit bevatten dat in andere bloedvaten ontbreekt. Het andere deel dringt vervolgens deze bloedvatcellen binnen en richt er zoveel schade aan dat ze dat niet overleven. Het resultaat is dat de doorbloeding van het vetweefsel afneemt en het weefsel langzaam afsterft. Het vrijkomende vet wordt bij gebrek aan opslagruimte afgebroken.

Adipotide is ontwikkeld in onderzoek bij muizen. Maar de resultaten van obesitasonderzoek aan muizen zijn niet zomaar toepasbaar op mensen. Vandaar dat de onderzoekers het middel nu op resusapen hebben getest. De dieren hebben onder meer met mensen gemeen dat er altijd individuen zijn die door ongezonde eet- en leefgewoonten te dik worden.

Door de behandeling met adipotide vielen die dikke apen niet alleen af, hun kans op het ontwikkelen van diabetes type 2 nam ook af. De dieren gingen minder eten. Op MRI-opnamen is te zien dat de vetafname het grootst was in de buik. Dat is de plaats waar vetophoping de meeste kans op overgewichtziekten oplevert. Het middel had lichte maar omkeerbare bijwerkingen in de nieren.

    • Huup Dassen